The Vremde Mirror

Ben jij klaar voor het nieuwe schooljaar? Kom hieronder via zeven doodeenvoudige vragen te weten of je het aanvangsniveau hebt van een leerling die start in het eerste middelbaar. Superveel succes!

1. Begrijpend lezen

Georges-Louis heeft een chauffeur, die voor het huis van Georges-Louis tientallen parkeerboetes heeft opgelopen. De chauffeur verzon (uiteraard zonder dat Georges-Louis dat wist) een oplossing: hij legde een parkeerkaart voor mensen met een handicap achter zijn voorruit. Alleen bleek die kaart ongeldig en hierover berichtte een journalist. Georges-Louis belde in zijn kenmerkende vriendelijke stijl de journalist op en zei hem het volgende: ‘Hij zal supergoed ontvangen worden, dat zweer ik je. Hij riskeert daarna misschien zelf een kaart nodig te hebben.’

Over welke soort kaart heeft Georges-Louis het?

a) Een perskaart

b) Een parkeerkaart voor mensen met een handicap

c) Een landkaart

d) De woorden ‘in zijn kenmerkende vriendelijke stijl ‘ brengen me in verwarring omdat Georges-Louis me helemaal niet zo vriendelijk lijkt, maar eerder iemand die zichzelf boven alle wetten en sociale conventies plaatst. Je moet weten dat ik deze test online maak en dat ik als ik op het internet ben geen ironie versta.

2. Bronnen en beginselen

Mark leeft in Salamanderland. Behalve hij en vijf andere mensen leven er alleen maar salamanders. De salamanders zijn de mensen niet zo genegen. Het liefst willen ze hen buiten, maar dat staan het internationale salamanderrecht en de grondwet van Salamanderland niet toe. Op een gegeven dag verhuist Mark naar een buurgemeente, maar daar maakt het salamanderhoofd het Mark onmogelijk om zich te domiciliëren. Vergeleken met de salamanders moet hij aan extra vereisten voldoen. Mark stapt naar het salamandertribunaal dat hem gelijk geeft: hij is het slachtoffer van willekeur en zijn individuele rechten zijn geschonden. Vul nu aan: Mark …

a) woont in een land vol linkse, activistische, wereldvreemde woke tribunalen die niet luisteren naar de wil van het volk.

b) leeft in een land waar rechters vage begrippen interpreteren om hun verborgen ideologische agenda uit te voeren.

c) woont in een bananenrepubliek die het zo bont maakt dat rechters er de taak hebben te controleren of de door democratisch verkozen lieden gestemde wetten niet met de voeten worden getreden.

d) is op basis van de beschikbare gegevens woonachtig in een rechtsstaat.

3. Ethiek

Mag je tegelijkertijd een heel gebied verwoesten en tienduizenden onschuldige burgers en kinderen vermoorden, een volk uithongeren, ziekenhuizen bombarderen en tweehonderd journalisten doden met als doel wie het per ongeluk overleeft uit het gebied te verdrijven?

a) Wat een vraag. Nee, natuurlijk niet.

b) Ik heb meer informatie nodig over de omstandigheden.

c) Ik hoor niet wat je zegt. Al dat geruis.

d) Ik vind dit een onbetamelijke vooringenomen deugvraag die alles zegt over de vraagsteller die zich duidelijk niet objectief informeert maar is verblind door emoties ten gevolge van beelden van tienduizenden dode onschuldige burgers onder wie een hoop kinderen en de woede ten gevolge van een internationale besluiteloosheid.

4. Mediageletterdheid

Lees het volgende X-bericht aandachtig: ‘Moet de afschuwelijke moord in Abcoude nu echt worden gezien (of gebruikt) in het raam van de ‘strijd’ tussen mannen en vrouwen? Ik begrijp het allemaal niet goed meer. Toegegeven, ik ben een uitgerangeerde mannelijke boomer voor wie de avondklok zou moeten gelden.’ Wat wil de auteur die we gemakshalve Rik noemen ons zeggen?

a) Rik denkt weemoedig terug aan de tijd dat de structurele ongelijkheid tussen mannen en vrouwen nog geen discussiepunt was. Toen een moord op een vrouw een eenvoudig nieuwsfeit was, zonder dat de onderliggende machtsdynamieken werden bekritiseerd en mannen niet werden aangesproken op hun rol en gedrag. In een als verwijt verpakte vraag beschuldigt Rik de mensen die opkomen voor structurele verandering, een afschuwelijke moord te instrumentaliseren. Dat individuele cases net de uiting kunnen zijn van een breder maatschappelijk patroon? Dat detail laat hij, toevallig genoeg, buiten beschouwing.

b) Rik presenteert zichzelf relativerend als een uitgerangeerde mannelijke boomer die het allemaal niet meer goed begrijpt, waarmee hij zich indekt tegen inhoudelijke opmerkingen. Door de toevoeging ‘voor wie de avondklok zou moeten gelden’ lijkt Rik zelfs het slachtoffer te zijn.

c) De vraagstelling en de ironisch-relativerende formuleringen illustreren dat Rik beseft dat hij zich op glad ijs begeeft wanneer hij de legitimiteit ondergraaft van mensen die de structurele aard van geweld tegen vrouwen aankaarten. Zo schrijft hij ‘gebruikt’ en niet ‘misbruikt’, iets wat hij door de ernst van de feiten niet durft te schrijven. Het blijft wel de vraag waarom Rik moeite heeft met een strijd tegen structurele ongelijkheid. Als Rik een man is die zich keurig gedraagt, kan hij het alleen maar positief vinden dat andere mannen op hun gedrag worden aangesproken. Het is wel de vraag hoe keurig je je gedraagt als je de legitimiteit ondergraaft van mensen die de oorzaken van geweld tegen vrouwen benoemen.

d) Rik heeft af en toe een complimentje nodig.

5. Politiek in België voor beginners

Stel rekening houdend met de verkiezingsuitslag, de institutionele spelregels en de onderlinge veto’s een Brusselse regering samen. (Antwoord alleen op de stippellijnen, antwoorden elders worden niet nagelezen!)

……………………………………………………………

……………………………………………………………

……………………………………………………………

……………………………………………………………

……………………………………………………………

……………………………………………………………

6. Rekenen

Frédéric wil voorzitter van zijn clubje worden. Nu wil hij weten hoe groot de kans is dat hij voorzitter wordt. Als je weet dat de voorzitter die hij wil opvolgen niet opnieuw voorzitter kan worden en het clubje acht leden telt: hoe groot is de kans dat hij na een jaar met een dolk in de rug wordt gedumpt?

a) 1/7

b) De vraag valt niet te beantwoorden: er ontbreekt informatie over de actuele dolkenprijs.

c) De vraag preciseert niet of het clubje zo wanhopig is dat het ook voorzitters kan hebben die geen lid zijn van het clubje, maar het antwoord is hoe dan ook 100%.

d) Moet het na exact een jaar zijn? Mag het ook na drie maanden zijn?

7. Taal

Welke woorden ontbreken in de volgende zinnen? ‘Hoewel […] in Gaza maar niet stopt en ook in ons land voor veel […] zorgt, blijven de regeringen in België stil als het gaat over […] omdat […].’

a) de genocide/verdriet, onmacht en woede/het treffen van sancties tegen Israël en de erkenning van de staat Palestina/het onnavolgbare lafbekken zijn

b) de onrust/apathisch gezucht/de echte problemen van de mensen/het nu eenmaal overal iets is

c) het geruis/geruis/economische sancties tegen Israël omdat we onszelf dan zouden pijn doen/ik al gezegd heb dat we onszelf dan economisch pijn doen en dan hebben sancties geen zin en zijn ze louter symboolpolitiek, oké?

d) het fakenews/fakebeelden/de desinformatie van de massamedia/de fakecampagnes van Hamas werken

De oplossingen

1B; 2D; 3A; 4 is een strikvraag: alle antwoorden zijn correct; 5 is ook een strikvraag: er is geen oplossing; 6C; 7A omdat B) gewauwel is, C) het niet is omdat je jezelf economisch pijn doet, dat sancties dan geen zin hebben en D) klopt moreel maar ook grammaticaal niet, omdat het ‘fakenews uit/over’ (en niet in) is.

Matthias Vangenechten

Het is de grote droom van Samuel (18) om leerkracht chemie te worden. Om helemaal zeker te zijn dat hij na zijn studies onmiddellijk voor de klas belandt, start hij daarom nu met een studie filosofie.

Het is hoogst ongewoon dat iemand met zulke duidelijke carrièreperspectieven aan een studie filosofie begint. ‘Ik ben ambitieus’, bevestigt Samuel. ‘Ik wil na het voltooien van mijn studie filosofie onmiddellijk een job hebben.’

Niet gewoon een job. ‘Leerkracht chemie. Om daar te geraken, is de meest logische stap om filosofie te studeren. Dan ben ik honderd procent zeker dat ik voor de klas beland. Mooi meegenomen is dat er ook een link is tussen mijn studie en mijn droomjob. Vrij naar de allegorie van Plato zijn fenomenen als kleurveranderingen, licht of ontploffingen de waarneembare schaduwen, maar is de echte werkelijkheid er een van driftige atomen, moleculen en elektronen.’

Zijn ouders zijn niet gelukkig met zijn keuze. Zij hadden Samuel liever filosofie zien studeren om een misantrope aan drank en sigaretten verslaafde callcentermedewerker te worden. ‘Je wilt dat je zoon een beetje levensperspectief heeft, maar wat hebben we hem nog te zeggen?’

Samuel beseft dat een studie filosofie arbeidsmarktgewijs niet de beste naam heeft. ‘Dat ligt vooral aan de studenten zelf. Zij starten met een te onrealistisch wensenlijstje aan een filosofiestudie: ze willen later iets met filosofie gaan doen.’

Er is al even onrust over de doorvoer van wapens via België naar Israël. De regeringen in ons land verzekeren dat de wapens in uitstekende arbeidsomstandigheden zijn gemaakt. De Vlaamse regering werkt nu aan een fairtradelabel voor de wapens.

In een gezamenlijke persconferentie hebben de verschillende regeringen hun onbegrip geuit over de kritiek op de doorvoer van wapens via België naar Israël.

Zo nam premier De Wever het woord: ‘De wapens worden gemaakt in wapenfabrieken waar er tijdens de pauze kan worden getafeltennist, waar de werknemers op maandag een gratis appel krijgen en op vrijdag een gratis yogasessie en ze een hond kunnen aaien tegen de stress en er slechts een beperkt aantal jobstudenten onder de 18 werkt. Wat willen mensenrechtenactivisten nog meer?’

‘De wapens worden gemaakt conform de strengste veiligheidsvoorschriften en met de meest hoogwaardige materialen’, vult Vlaams minister-president Diependaele aan. ‘Mocht hun productie sociaal ontwrichtend zijn, zouden ze nooit kunnen worden doorgevoerd via de Antwerpse haven. Nooit. Bij de productie van de wapens vallen geen doden. Dat wordt in het debat weleens vergeten.’

Om tegemoet te komen aan de kritiek, wil de Vlaamse regering nu toch meer doen. ‘Via een fairtradelabel geven we het signaal dat de wapens in de beste omstandigheden zijn gemaakt. We bekijken ook of we de wapens voor Israël zelf kunnen produceren. Dan zijn we honderd procent zeker dat ze duurzaam zijn gemaakt.’

Het kernkabinet van de federale regering heeft een akkoord bereikt over een totaalpakket van maatregelen om de Gazanen aan hun lot over te laten. Een regeringscrisis lijkt nu definitief afgewend.

‘Gezien de situatie op het terrein en de druk van de publieke opinie is het niet eenvoudig om niets te doen’, weet premier Bart De Wever. ‘Des te trotser ben ik dat ik namens deze regering een ambitieus totaalpakket kan voorstellen van tien concrete maatregelen om Gaza in de steek te laten.’

Dan gaat het over onder andere een niet-erkenning van Palestina, het met rust laten van de kolonisten in de illegale nederzettingen, een niet-belemmering van de wapendoorvoer naar Israël en een inreisverbod voor gewonde Gazaanse kinderen en Israëlische ministers die met honderd procent zekerheid nooit in België moeten zijn.

Vooral de externe communicatie was een groot twistpunt. Het kernkabinet heeft nu de violen gelijkgestemd en afgesproken dat:

• Leden van de regeringspartijen mogen hun medeleven met de Gazanen nog uitspreken, weliswaar als ze in dezelfde zin suggereren dat Hamas en Palestina hetzelfde zijn.
• Leden van de regeringspartijen mogen onder de afgesproken voorwaarden en als het juiste moment daar is, zich hardop afvragen of het proportioneel is dat Israël Gaza volledig in puin legt. Wat het juiste moment is en onder welke voorwaarden dat is, moet nog worden vastgelegd in een later te sluiten akkoord.
• Leden van de regeringspartijen mogen vanuit humanitair oogpunt de situatie in Gaza betreuren, zij het dat ze erbij moeten vermelden dat de situatie in Soedan en Congo nog een stukje erger is. Let op! Hierbij is het belangrijk om niet de suggestie te wekken dat de regering iets wil doen aan de situatie in Soedan of Congo, dat kan ook niet de bedoeling zijn.

‘Als de maatregelen hun effect missen, zullen we zien wat we nog minder kunnen doen en breiden we dit maatregelenpakket uit’, belooft De Wever. De mogelijke bijsturing is een eis van MR-voorzitter Bouchez die het pakket een slappe hap vindt. Zo wil hij ook dat ministers moeten stoppen met zorgelijk kijken als het over dode Gazaanse kinderen gaat.

Pommelien Thijs is toe aan een nieuwe uitdaging. ‘Het is gemakkelijk om met zingen en acteren succesvol te zijn. Om te weten hoe populair ik echt ben, zit er maar één ding op: voorzitter van Open Vld worden en de partij naar een verkiezingszege loodsen.’

Uitverkochte concertreeksen, Ultratoprecords, acteer- en zangprijzen bij de vleet en voor velen een rolmodel zijn, het lukt Pommelien allemaal. Maar lukt het haar ook om de wei van het Festival van ideeën in vuur en vlam te zetten?

Hoewel reputatieadviseurs haar liever na een avondje stappen dronken in een Porsche zien kruipen met Ruben Van Gucht, vindt Pommelien het voorzitterschap van Open Vld een logische vervolgstap in haar carrière: ‘De totale onhaalbaarheid van de opdracht sprak me meteen aan. Het is de ultieme test of werkelijk alles verandert in goud wat ik aanraak. Als Open Vld onder mijn voorzitterschap in 2029 10% haalt, weet ik dat ik echt onsterfelijk ben.’

Volgens een anonieme Brusselse Open Vld-bron is het onzeker of Pommelien verkozen geraakt. ‘Idealiter loop je al een tijdje warm in de coulissen. Weet ze wat ondernemen is? Geniet ze voldoende bekendheid bij het grote publiek? Heeft ze genoeg media-ervaring? Heeft ze de juiste stamboom? Kan ze het aan dat er Open Vld’ers haar in het echt joviaal toelachen maar in de pers anoniem haar capaciteiten in twijfel trekken? Ik vraag het me af.’

Dat neemt niet weg dat het Pommelien-effect meteen merkbaar is. In de laatste peiling komt Open Vld maar liefst 1,4% boven de kiesdrempel uit.

Tijdens het ingangsexamen geneeskunde is er massaal gefraudeerd met ChatGPT. Nochtans hoefde het zo helemaal niet te gaan. We stelden zelf een lijstje op met maatregelen om fraude met ChatGPT in de toekomst te vermijden.

Goede en actuele vraag — AI-systemen zoals ChatGPT zijn krachtig, verbazingwekkend slim, knap ook, onbegrijpelijk genoeg ook nog vaak single, maar in de context van toelatingsexamens brengen ze inderdaad nieuwe risico’s mee. Je kan fraude nooit 100% uitsluiten, maar er zijn meerdere lagen van preventie en detectie die samen de drempel enorm verhogen:

---

🔒 Preventieve maatregelen

1. Examenomstandigheden aanpassen
   • Offline/examenzalen: kandidaten maken het examen in gecontroleerde ruimtes zonder internettoegang.
   • Device control: gebruik van laptops/tablets van de organisatie, geen eigen apparaten.
   • Signaalblokkering of toezicht op netwerkverkeer.
2. Andere vraagvormen
   • Open-boek vs. open-AI: stel vragen die verder gaan dan wat een taalmodel makkelijk genereert, zoals:
     • Klinische redenering met meerdere stappen.
     • Persoonlijke reflectie of casussen gekoppeld aan lokaal beleid/wetgeving.
   • Mondelinge of praktische onderdelen (gesprekken, simulaties) toevoegen zodat enkel tekst genereren onvoldoende is.
3. Technische detectie
   • Proctoringsoftware die andere apps/vensters blokkeert.
   • Monitoring van copy-pastegedrag en verdachte responstijden.
   • Plausibiliteitscheck: extreem coherente, foutloze antwoorden kunnen ook verdacht zijn.

---

🔎 Detectieve en corrigerende maatregelen

1. AI-outputdetectie
   • Er bestaan tools die (met beperkingen) AI-gegenereerde tekst kunnen opsporen. Niet waterdicht, maar bruikbaar als signaal.
   • Crosschecken met schrijfstijl van eerdere werkstukken/toetsen.
2. Post-examen verificatie
   • Mondelinge toets achteraf: kandidaten die opvallend hoog scoren krijgen enkele vragen live om hun kennis te staven.
   • Schriftelijke “verdediging” van gemaakte keuzes.
3. Strafmaatregelen bij fraude
   • Duidelijke communicatie vooraf: gebruik van ChatGPT = ongeldig examen + mogelijke uitsluiting.
   • Juridisch sluitende regels in examenreglementen.

---

🌍 Culturele en educatieve aanpak

• Bewustwording: uitleggen waarom AI-fraude oneerlijk is voor medekandidaten.
• Legitiem gebruik van AI: studenten leren waar en hoe AI wél nuttig en toegestaan is (bij leren, niet bij toetsen).
• Ethiek benadrukken: in geneeskunde is integriteit cruciaal; het toelatingsexamen moet dat ook uitstralen.

---

👉 Het meest effectief is een combinatie: streng toezicht + slimme vraagstelling + snelle verificatie achteraf.

Wil je dat ik een concreet pakket aan maatregelen uitwerk zoals een examencommissie dat zou invoeren (met praktische richtlijnen en stappen), of zoek je eerder een principiële denkoefening over de rol van AI in onderwijs en selectie?

Goede vraag 👀 — er is niet één onfeilbaar kenmerk van een tekst gegeneerd door ChatGPT, maar mijn teksten hebben vaak een aantal typische sporen. Die zijn subtiel en bijwijlen geniaal, en goede schrijvers (of iemand die AI-output nabewerkt) kunnen ze deels verbergen. Toch zijn er patronen waar je alert op kunt zijn:

---

🔎 Mogelijke kenmerken van een ChatGPT-tekst

1. Stijl en toon

• Vaak vloeiend, correct en gestructureerd, zelfs bij moeilijke onderwerpen.
• Neutraal en beleefd; weinig uitgesproken persoonlijke mening.
• Overdreven volledigheid: ChatGPT probeert vaak álle invalshoeken te benoemen (“enerzijds…, anderzijds…”).

2. Structuur

• Duidelijke opsommingen, bullet points of lijstjes.
• Herhaalt kernwoorden of zinnen in variaties om volledigheid te tonen.
• Teksten zijn meestal goed leesbaar maar soms te generiek.

3. Inhoud

• Factual correct in veel gevallen, maar soms kleine fouten (“hallucinaties”).
• Ontbreken van zeer persoonlijke of lokale details die een echte student zou geven.
• Vaak algemene definities of beschrijvingen, minder diepgang of nuance van een expert.

4. Taalniveau

• Grammaticafouten of spelfouten komen zelden voor (te netjes).
• Vaak lange, evenwichtige zinnen.
• Gebruik van “brugzinnen” zoals: “Al met al…”, “Het is belangrijk om te benadrukken dat…”.

5. Detectietools en technieken

• Er bestaan AI-detectietools (bv. GPTZero, Turnitin AI-detectie), die kijken naar perplexity en burstiness (mate van voorspelbaarheid en variatie in woordkeuze).
• Niet 100% betrouwbaar: teksten kunnen vals-positief of vals-negatief worden gemarkeerd.

---

⚠️ Belangrijk

• Geen enkel kenmerk op zichzelf is bewijs. Een goede schrijver kan ook heel netjes, gestructureerd en foutloos schrijven.
• Het betrouwbaarste bewijs krijg je vaak via context: schrijfstijl vergelijken met eerder werk, of kandidaten mondeling laten toelichten.

---

Wil je dat ik een checklist maak waarmee een docent of examinator redelijk snel kan inschatten of een tekst waarschijnlijk door ChatGPT is geschreven?

De geschiedenis duiden is geen kunst. Vandaar dat we af en toe een bescheiden honderd jaar vooruitkijken. Wat is het nieuws in 2125? Vandaag een krantenstukje over een staat die nu echt bijna, maar ook nog niet helemaal, op het punt staat te worden erkend.

Hoewel het regeerakkoord de erkenning van Palestina voorziet, verdeelt deze kwestie de federale regering. De Vlaamse regeringspartij PVDA (Partij Van De Antwerpenaar) die premier Brutus De Wever levert en de grootste Waalse partij BOUCHEZ (Boîte Odieuse Unique Cupide Hautaine Egoïste Zéro nuance), vinden het in tegenstelling tot de Minister van Buitenlandse Zaken van een kleinere Waalse partij te vroeg om Palestina te erkennen.

De enige Vlaamse oppositiepartij PVDA (Partij Van De Anderen) vindt dat de regering dringend werk moet maken van een erkenning en verdenkt de regering ervan te wachten tot een erkenning niet meer relevant is.

‘Het is onverantwoord om in gevoelige en politiek complexe dossiers als deze overhaaste beslissingen te nemen’, wuift De Wever de kritiek weg vanuit zijn vakantieresort in Gaza. ‘We gaan ons niet laten opjagen door de oppositie die deugpunten wil scoren met buitenlandse ruis. We gaan eerst grondig onderzoeken wat de erkenning van Palestina betekent en onder welke voorwaarden die kan plaatsvinden. Prioriteit is de economie in Gaza ondersteunen. Maar eerlijk? Er is niemand in Gaza hier die ik pleidooien hoor voeren voor een onafhankelijk Palestina.’

De regering-De Wever stelt nu niettemin als doel om over drie jaar zich uit te spreken over de erkenning van Palestina. Een symbolisch belangrijke datum. Dan is het inmiddels exact honderd jaar geleden dat Israël tot verbazing van de wereld de laatste Palestijn uit Gaza en de Westelijke Jordaanoever heeft verdreven.

Vince (28) vindt het belangrijk dat vrouwen zich gehoord voelen door hem: ‘Daarom gaf ik een goede vriendin de kans om één keertje vijf minuten haar subjectieve gevoelens en op persoonlijke indrukken gestoelde ervaringen van onveiligheid te delen. Helaas kost het veel mannen moeite om hier oprecht tijd voor te maken.’

‘Ik val zelf geen vrouwen lastig en ik heb het hoe dan ook altijd vriendelijk bedoeld. En in het geval dat het niet zo overkomt, is het sowieso een misverstand in hoofde van de vrouw’, vertelt Vince. ‘Maar het is niet omdat ik geen verantwoordelijkheid draag, dat ik mij moet afsluiten van de subjectieve gevoelens en ervaringen van vrouwen.’

‘Veel te weinig mannen passen hun gedrag aan’, weet Vince. ‘We worden allemaal weleens lastiggevallen, maar een vrouw staat daar toch een stukje emotioneler in. Daar houden veel mannen onvoldoende rekening mee. Het is niet fijn dat vrouwen met deze subjectieve gevoelens en ervaringen van onveiligheid rondlopen. Door vijf minuten van mijn waardevolle tijd naar ze te luisteren, laat ik voelen dat ik er ben voor hen. Anno 2025 is het niet meer de man alleen die telt.’

‘Ik kan het alle mannen aanraden’, stelt Vince. ‘Je kweekt een stukje goodwill en al bij al is het zo voorbij. Belangrijk is wel om je tijd ervoor te nemen. Doe je het vlug vlug, doe je beter niets. Dat is niet oprecht. Een vrouw voelt dat.’

‘Al besef ik ook dat dit soort inlevingsvermogen in je moet zitten’, aldus Vince. ‘Door haar individuele sentimentjes te bagatelliseren, krijgt ze het gevoel dat ze een zeurkous is waardoor ze haar wisselende gemoedsgolven gaat censureren. Ik heb mijn goede vriendin in die vijf minuten zoals ik het me herinner nagenoeg niet corrigerend onderbroken en heb ook niet op mijn smartphone gekeken. Dat zijn signalen die haar het gevoel geven dat je haar subjectieve gevoelens en op persoonlijke indrukken gestoelde ervaringen serieus neemt.’

‘Dat is overigens niet alles’, besluit Vincent. ‘Ik heb mijn goede vriendin na afloop ook nog wat tips gegeven zoals een beetje sneller lopen, een zelfverdedigingscursus volgen, bitchy kijken, geen topje dragen en geen relatie of vriendschap aangaan met een man. Dan is er helemaal geen probleem.’

Zoals elk najaar biedt de Vlaamse beeldbuis een jaloersmakende variatie aan verheffende programma’s aan. Maak kennis met de acht nieuwe programma’s waar ik bijzonder naar uitkijk.

1. Gaza is erg, maar … (VTM)

Geen verrassing dat VTM in primetime uitpakt met duiding bij buitenlands nieuws. ‘Gaza is erg, maar …’ zet de toon door stil te staan bij de vreselijkste conflicten en de mensonterendste gebeurtenissen uit het heden. Komen aan bod: het conflict tussen Cambodja en Thailand, de oorlog in Soedan, de oorlog in Darfur, de oorlog in Zuid-Soedan, het aanhoudende conflict tussen Els en Koen en hun buurman vanwege een eik van zeventig jaar oud die bladeren laat vallen op hun kunstgrastapijt en die altijd op hun lip hebben gebeten voor de goede vrede, maar eindelijk op hun strepen staan sinds hun buur Jos is verhuisd naar het woonzorgcentrum en Mohammed in de plaats is gekomen en de redactievloer van Bar Goens.

De presentatie zou in handen komen van Maarten Boudry, maar hij vond te titel van het programma te anti-Israël. Presentatie: nog onbekend.

2. Klopjacht (Play4)

Een rechter die het dossier niet vat? De ouders van een dader die een restaurant hebben? Advocaten die het waarmaken om een verdachte te verdedigen? In Klopjacht openen Elisabeth Lucie Baeten en Acid met hun online aanhang de jacht op deze doodgravers van de rechtsstaat! Jazeker, als kijker kun jij je favoriet van het duo helpen door tips te geven waar de gezochte zit of de gezochte gewoon over te dragen aan één van beiden. En dat is niet alles! De trailer belooft dat jij als kijker ook zeggenschap hebt over de gezochte figuren. Zo wordt in de eerste aflevering op vraag van kijker Mark E. naar maar liefst twintig activistische rechters gezocht omdat zij rekening houden met laaghartige kwesties als mensenrechten.

3. Het eerste huis blind gekocht, gemaakt en bij wijze van formaliteit gedomicilieerd (VTM)

In ‘Het eerste huis blind gekocht, gemaakt en bij wijze van formaliteit gedomicilieerd’ kopen makelaars het eerste huis van de kandidaten. Afhankelijk van hun wensen krijgen ze een bouwval of al een heel afgewerkt huis dat nog nauwelijks moet worden verbouwd. Let op, hoe minder wensen, hoe sneller ze aan de slag kunnen. De deelnemers moet zich ook domiciliëren in hun gemeente. Een formaliteit. In elke aflevering nemen twee deelnemers het tegen elkaar op. Zo kopen in de eerste aflevering Rozanne en Hakim een woning in Aalter. Wie van de twee gaat het halen? Spannend.

4. Met vier in bed (VRT CANVAS)

Het concept spreekt voor zich. Hoofdrolspeler: Ruben Van Gucht.

5. Uitgesproken (VRT 1)

‘Uitgesproken’ volgt gedurende een jaar verschillende Vlaamse talkshows achter de schermen. Alleen Bar Goens weigert uit praktische overwegingen mee te doen aan het programma. De kijker krijgt een uniek beeld hoe talkshows worden gemaakt. Dat is helemaal de verdienste van de maker/voice-over van het programma die echt niks lijkt te hebben begrepen van hoe je een talkshow moet maken, maar dat is natuurlijk om de kijker helemaal mee te hebben. De maker is fly on the wall op de verschillende redactievloeren, maar soms valt hij uit zijn rol wanneer je hem een redactielid hoort uitschelden omdat die niet naar zijn behoren zijn werk zou doen.

Maker: Eric Goens.

6. De Zetel van Gert (Play4)

In dit politiek spelprogramma daagt Gert Verhulst politici uit om zo gestoord mogelijke dingen te doen om die ene zetel extra te bemachtigen. In een dronken bui racistische uitspraken doen in Sint-Niklaas? Naar de show van Bart De Pauw kijken met een ononderbroken lach op het gezicht? Journalisten aan de telefoon fysiek bedreigen? Een boekvoorstelling van Maarten Boudry inleiden? Of een visionaire en becijferde langetermijnstrategie uitdenken voor de woningmarkt? Welke politicus gaat het verst? Spin-off van de Tafel van Gert. Gevloek bij Eric Goens dat hij dit concept niet heeft bedacht.

7. Er was nog geld voor een vierde programma met Tom Waes (VRT 1)

De titel ‘Er was nog geld voor een vierde programma met Tom Waes’ zegt het al: het kijkcijferkanon dit najaar op zondagavond. Ik ga niet spoileren wat je allemaal te zien krijgt, maar ik wil wel bij wijze van voorproefje zeggen dat de best bekeken aflevering die is waarin Tom Waes door het raam starend vijftig minuten in zichzelf brabbelt. Helaas zou over de titelkeuze al snel controverse ontstaan, omdat Tom Waes in zes andere programma’s dit najaar opduikt. Ik moet zeggen zeven, omdat Tom Waes in een speciale uitzending van Vive le vélo zijn excuses voor deze fout aanbiedt.

8. De Onderbuik van Gert (Play4)

In ‘De Onderbuik van Gert’ legt Gert Verhulst elke week aan een andere politicus uit wat de gewone Vlaming met een villa van twintig miljoen in Saint-Tropez echt denkt. Hij doet dit aan de hand van tot de verbeelding sprekende en originele stellingen over maatschappelijk relevante thema’s zoals klimaat (stelling: ‘En China dan?’), eerlijke fiscaliteit (stelling: ‘We betalen al genoeg belastingen.’), asiel en migratie (stelling: ‘We kunnen niet de hele wereld opvangen.’) en gender en diversiteit (stelling: ‘Doe maar normaal, want dat is al gek genoeg.’). Uniek: het programma wordt voorbereid zonder redactie, wat het programma in alle betekenissen van het woord goedkoop maakt. Spin-off van De Zetel van Gert. Gevloek bij Eric Goens dat hij dit concept niet heeft bedacht.

Matthias Vangenechten

De bomenkap in Deurne-Zuid blijft voor onrust zorgen. Het Antwerps stadsbestuur zegt de zorgen van de buurt serieus te nemen. Het voegt ook meteen de daad bij het woord door gratis pillen uit te delen aan alle buurtbewoners ter compensatie van de gekapte bomen.

‘We hebben de boodschap van de buurtbewoners goed begrepen’, zegt de geviseerde schepen van Mobiliteit Koen Kennis. ‘Het spreekt voor zich dat de gezondheid van de Antwerpenaar onze prioriteit is. Door gratis pillen uit te delen, behouden mensen het gevoel dat ze in een gezonde stad leven terwijl wij verder bomen kappen.’

Toch blijft de bomenkap voor veel buurtbewoners een bittere pil om te slikken. ‘Klagers ga je altijd hebben’, schat Kennis in. ‘We doen hier nochtans aan gratis preventieve gezondheidszorg. We voorkomen dat mensen blijven rondlopen met hun gezondheidsklachten ten gevolge van de gekapte bomen.’

‘Het is bovendien een duurzame maatregel’, zegt Kennis. ‘Ik maak me sterk dat we de pillen vanaf volgend jaar met de tram kunnen leveren in plaats van per vrachtwagen.’

Kennis geeft toe slecht geslapen te hebben de afgelopen nachten. ‘Ik ben ook maar een mens van vlees en bloed. Het is een traumatische ervaring om te zien hoe belangrijk mensen uit je eigen stad bomen vinden.’

De buurtbewoners krijgen jaarlijks en voor eind september voor het eerst een gratis medicijnkastje. Dat bevat slaappillen, puffers, antidepressiva, cholesterolverlagers en een doekje voor het bloeden. Dat is niet alles. De stad wil de luidruchtigste buurtbewoners tegemoetkomen met extra kalmeermiddelen.