The Vremde Mirror

Het Verbond van Vlaamse Opiniemakers is het spuugzat: de oneerlijke concurrentie van betogers die gratis hun mening verspreiden. Dat vertelde het Verbond in verschillende talkshows en in een opiniestuk dat in alle kranten verscheen.

‘Veel vakbroeders zijn doodongerust’, aldus Stijn Baert, woordvoerder van het Verbond van Vlaamse Opiniemakers. ‘Ik krijg geregeld de vraag: kan ik nog wel elke week meerdere keren aan een talkshowtafel aanschuiven nu je meningen blijkbaar ook ongefilterd op straat kunt uiten? En dan moet ik eerlijk opbiechten dat ik het niet weet.’

‘Het is tegenwoordig heel gemakkelijk om je mening te uiten’, beseft Baert. ‘Het enige wat je nodig hebt, is een viltstift, een paar woorden en een bordje. In talkshows heb je een ja-neebordje nodig en moet je daar vaak context bij bieden. En je hebt een netwerk nodig om je plaats aan tafel te verdienen. Je merkt zelf het verschil op.’

Baert snapt de betogers wel. ‘Het is natuurlijk een veilige bubbel, maar een gevaarlijke veilige bubbel. Iedereen kan zomaar van alles roepen op straat, terwijl de kwaliteitsvereiste om niet tegengesproken te worden door een talkshowhost zo op de helling komt te staan. Dan is het natuurlijk veel risicolozer om te betogen op De Grote Markt van Antwerpen.’

‘Je wilt niet weten wat betogers doen om in de media te komen’, zucht Baert. ‘En hun aandachtzoekerij werkt: ze palmen journaals in en in talkshows moeten wij onze opinie geven over hun opinie. Dat is niet het grootste probleem. Vrije meningsuiting wordt een dekmantel om gratis opinies te verspreiden. Dat zet de hele opiniesector onder druk. Als iedereen gratis en uit engagement standpunten gaat innemen, is er geen plaats meer voor de professionele opiniemaker. En waar staan we dan?’

‘Beroepsbetogers verzieken de boel’, vindt ondervoorzitter Roger Housen. ‘Dat zijn mensen die altijd een gelegenheid zien om hun mening te geven omdat ze die kennelijk zo belangrijk vinden. Maar tegen welke verantwoordelijkheid? Een betoger kan vandaag iets roepen en morgen iets anders vinden. Een professionele opiniemaker zou niet meer uitgenodigd worden, daar ben ik heel zeker van.’

Een van de relschoppende betogers die in Lille vernielingen aanrichtte, weet niet waarom hij op straat kwam. ‘Met beter onderwijs had ik dat zeker geweten.’

‘Een goede vraag’, aldus de 15-jarige relschopper. ‘Waarom ik de straten van Lille heb vernield? Ik weet het eerlijk gezegd niet. Het weekend is al… laat me even op mijn vingers tellen… een paar dagen geleden. Is het een meerkeuzevraag? Of heb je een tip?’

De jongeman geeft een verklaring voor zijn falend geheugen. ‘Het onderwijs deugt niet. Anders had ik zeker nog geweten waarom ik de stad heb gesloopt waar je het net over had. Of had ik het op zijn minst geweten dat ik het ooit geweten heb. De media stellen de verkeerde vraag. Het gaat niet over waarom ik winkels plunder, maar waarom ik geen idee heb waarom ik dat doe. Maar dan moet het over de kwaliteit van het onderwijs gaan.’

Dat hij met zijn optreden de aandacht afleidde van de maatschappelijke eisen van andere betogers, doet hem schrikken. ‘Waren er betogers met eisen? Interessant. Volgende keer zal ik zeker opmerkzamer zijn. Al moet ik ook zeggen dat ik wel ben opgemerkt en zij kennelijk veel minder. Dus het zal ook wel een beetje aan henzelf liggen. Ik wil hen gerust tips geven over hoe hun aanwezigheid niet ondergesneeuwd raakt.’

‘Voor wat kwamen er mensen op straat? Voor beter onderwijs zegt u? Opgelet, ik veroordeel het niet. Ik vind het alleen apart. Het belang van kwalitatief onderwijs? Ik zie het even niet. Met beter onderwijs kon ik die vraag misschien beantwoorden.’

De Amerikaanse president Donald Trump kondigt een historische vredesdeal aan die naar eigen zeggen een historische blunder moet rechtzetten. ‘Duitsland kreeg te weinig bij het Verdrag van München. Het was een slechte en oneerlijke deal. Het had op zijn minst ook Polen moeten krijgen.’

‘In het Verdrag van München uit 1938 kreeg Duitsland toestemming om een stuk Sudetenland te annexeren in ruil voor de belofte daarna geen territoriale eisen meer te stellen’, weet Trump uit het blote hoofd. ‘Een belachelijke vernedering voor zo’n groot rijk als Duitsland. We kennen de gevolgen van deze onredelijke deal.’

Volgens Trump is nagelaten om het conflict met Duitsland juist aan te pakken. ‘Het enige wat goed was aan het akkoord is dat Tsjechië en Polen niet mee aan de onderhandelingstafel zaten. Maar zelfs dan bleek een evenwichtige deal onmogelijk. Duitsland wilde gewoon een stukje Europa annexeren en niemand wilde daar ernstig over praten. Zo krijg je natuurlijk oorlog.’

‘Die historische onrechtvaardigheid gaat iemand nu eindelijk rechtzetten’, aldus Trump, die doelt op Trump. ‘Het is de moeite niet waard om een groot land een klein stukje Oost-Europa te geven. Laat staan dat het ervoor zou vechten. Ze moeten iets groters krijgen, Polen bijvoorbeeld. Op zijn minst. Er kan ook nog gesproken worden over België, Nederland en Frankrijk. En wie weet hadden de Duitsers nog wel meer interesse in landen. Dat weet ik niet uit het blote hoofd.’

‘Het is in kannen en kruiken dat Polen nu toebehoort aan Duitsland’, aldus Trump. ‘Ik moet nog even bij de Russen checken of zij er gelukkig mee zijn. Maar dat kan bijna niet anders.’

De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft bewondering voor de moed waarmee Bart De Wever naar miljarden blijft zoeken in uiterst ondankbare omstandigheden. ‘Ik ben blij dat ik niet voor zo’n opdracht sta.’

De Oekraïense president Zelensky was diep onder de indruk na zijn gesprek met de Belgische premier Bart De Wever. ‘Je moet het maar doen om elke dag op zoek te gaan naar miljarden, maar dat Bouchez ze niet wil geven. Ik kan me nauwelijks voorstellen hoe zwaar dat moet zijn om op hulp te moeten rekenen van zo’n onbetrouwbare partner.’

Zelensky zegt vooral onder de indruk te zijn van De Wevers mentale weerbaarheid die nodig is om een uitzichtloze zoekoperatie vol te houden, ondanks tegenvallende resultaten, kritische vragen en het aanhoudende gevoel dat niemand de ernst van de situatie vat.

‘Het was een confronterend gesprek’, erkent Zelensky. ‘Soms ben je zo in de ban van je eigen leed dat je het grotere plaatje vergeet. Toch had De Wever ook aandacht voor mijn worstelingen. Ik heb beloofd dat dat voor een andere keer is. Hij heeft al genoeg aan zijn hoofd. Het zou respectloos zijn om De Wever hiermee te vervelen.’

Het vrouwenvoetbal lijkt op de goede weg: ex-voetballer en bijgevolg hedendaags podcastgast Olivier Deschacht heeft te kennen gegeven dat hij vrouwenvoetbal maar niks vindt.

Voor sporteconomen biedt de afkeer van Deschacht het bewijs dat het vrouwenvoetbal de voorbije jaren niet alleen gevoelsmatig grote stappen heeft gezet. ‘Als Olivier Deschacht ergens weinig potentieel in ziet, is dat doorgaans een reden om de evolutie ervan nauwlettend in de gaten te houden.’

Ook Red Flame Tessa Wullaert is Deschacht dankbaar. ‘Soms twijfel je of je wel een echte sport aan het beoefenen bent. Maar dan lees en hoor je dat we niet het doelpubliek zijn van Olivier Deschacht. Dat bevestigt dat die twijfels totaal overbodig zijn.’

‘De uitspraken van Deschacht zijn een belangrijke stap in de emancipatie van het vrouwenvoetbal’, weet Wullaert. ‘Als voormalige profvoetballers de noodzaak voelen om uitvoerig en denigrerend uit te leggen waarom vrouwenvoetbal niet deugt, weet je dat onze sport in hun hoofd toch een plaats heeft veroverd.’

‘Toch mogen we niet op onze lauweren rusten’, waarschuwt Wullaert. ‘De volgende stap is een hele podcastaflevering waarin oud-voetballers die vroeger alleen maar voorzetten in de tribune trapten en niet tegen kritiek konden het vrouwenvoetbal afkraken.’ Niettemin ziet de toekomst van het vrouwenvoetbal er volgens haar zeer rooskleurig uit: ‘Deschacht blijkt zijn mening niet te herzien.’

Nu de romans van Sally Rooney in het Verenigd Koninkrijk niet meer worden verkocht door haar steun aan een pro-Palestijnse beweging, vraagt de Vlaamse literaire sector zich af wat dat voor haar betekent: ‘Een verbod op onze romans zou bijzonder hard aankomen, mochten we er nog schrijven.’

Vreest niet, liefhebbers der Vlaamse Letteren. De Vlaamse literatuur heeft de voorbije jaren een ongewoon doeltreffende strategie ontwikkeld om boekboycotten en aanverwanten te vermijden. ‘Wat Rooney overkomt, is niet zomaar een intermezzo. Normale mensen wisten dat dit er zat aan te komen. Wij hebben preventief ingegrepen en ervoor gezorgd dat er geen romans uit de handel te nemen vallen.’

‘De meeste auteurs zijn ongevaarlijk en schrijven gewoon een kookboek of een ander soort zelfhulpboek’, aldus de Vlaamse literaire sector. ‘Maar bij romanauteurs loop je toch altijd het risico dat ze iets over de prachtige wereld willen vertellen of waar die is gebleven en dat ze zo hun artistieke vrijheid aanwenden om politiek ongemakkelijke toestanden aan te kaarten. Sorry, maar dat kan in gesprekken met vrienden ook.’

‘De keuze om er preventief mee op te houden, kon op veel protest rekenen indien iemand het zou hebben opgemerkt’, stipt de Vlaamse literaire sector fijntjes aan. ‘Maar nu blijkt die gecontesteerde beslissing wel bijzonder effectief. Terwijl Rooney door haar engagement onder vuur ligt, moeten wij ons in Vlaanderen geen zorgen maken.’

Noot van de redactie in het kader van transparante journalistiek. We konden geen vertegenwoordiger van de Vlaamse literaire sector vinden, dus hebben we dan maar zelf een statement geschreven.

Het is de aandachtige mediavolger mogelijk al opgevallen. Het baasje van kat Maximus treedt almaar prominenter in beeld. Wie is de man achter de kat? Onze voltallige onderzoeksredactie zocht het uit!

De voornaamste bewoner van de Wetstraat is trots op zijn baasje. ‘Het was nu eenmaal onvermijdelijk dat niet alleen ik, maar ook mijn entourage aan het woord komt in gerenommeerde Vlaamse nieuwsmedia.’

‘Dingen veranderen. Vroeger moest mijn baasje, hij heet trouwens Bart, niets van media weten’, aldus kat Maximus. ‘Ze leggen je dingen in de mond. En als je populair bent, blijven ze dat doen omdat ze merken dat mensen dat graag lezen. Ik snap wat hij bedoelt. Het siert hem dat hij de media weliswaar selectief nu toch een kans geeft.’

‘Hij groeit in zijn rol’, stelt kat Maximus vast. ‘Ik betrap hem erop dat hij er soms van geniet om over zichzelf te vertellen. Oké, nu niet over zijn beroep. En daar ga je me ook niks over horen zeggen. Schrijf over mij wat je wilt, maar het privéleven van naasten van bekendheden moet je respecteren. Hij heeft liever ook niet dat ik daar dingen op sociale media over rondstrooi. Daar heeft trouwens niemand boodschap aan.’

Of we hem als woordvoerder van kat Maximus gaan zien? ‘Dat denk ik niet. Daarvoor doet hij zijn eigen job te graag. Soms blijft hij zelfs op zijn werk slapen. En hij is bang voor kritische interviews. Gelukkig remt hem dat professioneel niet af. Als we hem aan het woord laten, is dat altijd in een gecontroleerde setting. We kennen de journalisten, we weten wat ze gaan vragen en we weten hoe bang ze zijn dat ze mij niet meer exclusief kunnen interviewen.’

Hoe is dit mogelijk? Verschillende EU-landen zoals Frankrijk, Nederland en Duitsland blijken niet over onafhankelijke Acids te beschikken, terwijl ze zich wel een rechtsstaat blijven noemen. Met maar één Acid oogt ook de situatie in België verre van rooskleurig.

Grondrechten, het legaliteitsbeginsel, scheiding der machten en onafhankelijke Acids vormen zoals bekend de fundamentele pijlers van een functionerende rechtsstaat. Het valt moeilijk voor te stellen, maar nog altijd zijn er landen zonder onafhankelijke Acids die zichzelf een rechtsstaat noemen. De kritiek op minister van Justitie Annelies Verlinden zwelt aan, nu zij al een jaar extra onafhankelijke Acids belooft zonder dat er maar één is bijgekomen.

‘Rechtvaardigheid moet zichtbaar zijn’, aldus Verlinden. ‘Vroeger moest je lange, gemotiveerde vonnissen lezen om te weten hoe iemand aan een straf is gekomen, nu weet je via één onafhankelijke Acid hoe de vork aan de steel zit. Alleen is het een grote uitdaging om er te vinden. Je moet honderdduizenden abonnees hebben op YouTube en met die verantwoordelijkheid op een heel specifieke manier omgaan. Het belang van onafhankelijke Acids is nochtans groot. Ze democratiseren justitie door bij een groot publiek over de werking van justitie te communiceren.’

‘Dat is niet alles’, gaat ze verder. ‘Een onafhankelijke Acid heeft ook een participerend effect. Burgers worden aangespoord om actief recht in de praktijk om te zetten, met de middelen die ze daarbij online of offline hebben. Onafhankelijke Acids voorkomen willekeur: ze controleren of mensen wel hard genoeg zijn gestraft op basis van de titels in de media en ze doen dat zonder de druk van vonnissen of arresten die hun blik kunnen vertroebelen.’

Verlinden eindigt met een waarschuwing: ‘Zonder een transparant socialemediaproces gaan burgers zelf het heft in eigen handen nemen in plaats van dat aan een onafhankelijke Acid over te laten.’

‘De zoektocht naar tien miljard euro was eenvoudiger dan we dachten’, aldus een opgeluchte minister van Begroting Vincent Van Peteghem. ‘We zijn drie stappen verwijderd van financiële onafhankelijkheid: een gratis webinar volgen, een e-book downloaden en drie andere regeringen overtuigen om hetzelfde te doen.’

‘We staan op een zuchtje van financiële onafhankelijkheid’, aldus Van Peteghem. ‘Ere wie ere toekomt: het was Jan Jambon die tijdens een nachtelijk conclaaf ineens afkwam met een advertentie op YouTube van een beleggingsplatform. We keken elkaar aan en dachten meteen: dit is het. We zijn constant op zoek naar geld, maar we hebben er nooit aan gedacht om ons geld voor ons te laten werken.’

‘Een eerste stap naar financiële vrijheid is het volgen van een webinar’, vertelt Van Peteghem. ‘We zijn er nog niet over uit wanneer we het webinar gaan bekijken, mogelijk deze week nog. We hopen spoedig eensgezindheid in de ministerraad te bereiken over de datum.’

‘Als we het webinar hebben bekeken, krijgen we de unieke kans om binnen de zeven dagen een e-book te downloaden’, vult Van Peteghem aan. ‘De eerste vier hoofdstukken zijn gratis en de rest van het boek geeft ons voor slechts 699 euro tips om financieel op eigen benen te staan door cocktails te drinken in Dubai. Het aanbod is tijdelijk, dus we moeten snel handelen. We hopen nog voor het einde van de week de nodige budgetten te kunnen vrijmaken.’

‘We moeten dan nog maar één stap ondernemen en dat is drie regeringen overtuigen om zich bij hetzelfde platform aan te melden’, glundert Van Peteghem. ‘Ik ken persoonlijk nog wel enkele noodlijdende regeringen, dus dat is het gemakkelijkste deel van de opdracht. Je zou denken dat het te mooi is om waar te zijn. Het wordt alleen maar mooier: zo helpen we andere regeringen ook om zelfbedruipend te worden. Ze moeten alleen zelf nog drie andere regeringen vinden.’

Afgelopen week won de Vlaming Francis Halzen de Nobelprijs voor Fysica. ‘Dit is nog maar het begin’, belooft de Vlaamse regering. ‘Dankzij ons besparingsbeleid zullen wetenschappers zich almaar harder aangemoedigd voelen om te vluchten naar het buitenland en daar hun talent te ontplooien.’

Vlaams minister-president Matthias Diependaele feliciteerde naar aanleiding van de Nobelprijs voor Halzen het Vlaamse wetenschapsbeleid. ‘We mogen hier erg trots op zijn. Dankzij ons beleid creëren we een klimaat waarin wetenschappers worden gestimuleerd om internationale ervaring op te doen. Door onze gerichte investeringen in efficiëntie krijgen wetenschappers de kans om te excelleren in het buitenland en internationale erkenning te oogsten.’

‘Het is een doelbewuste strategie’, weet Diependaele. ‘Zonder besparingen blijven de wetenschappers vastgeroest in hun veilige Vlaamse comfortzone. Nu geven we ze de kans om internationaal door te breken. De eerste resultaten van onze aanpak zijn indrukwekkend. En nog beter: we verwachten dat steeds meer wetenschappers hun internationale potentieel zullen ontdekken zodra ze hier niet langer over de nodige middelen beschikken.’

‘De Nobelprijzen zijn een fijne erkenning voor het werk van de Vlaamse regering. Al hoeven we geen complimenten. Het is onze job om mensen te laten excelleren’, zegt Diependaele, die ook niet te bescheiden wil klinken. ‘Maar inderdaad, wij geloven hard in onze wetenschappers en geven hun alle ondersteuning die ze nodig hebben. We vragen niets hé. Maar een kaartje ter bedanking sturen vanuit het buitenland wordt zeker geapprecieerd.’