The Vremde Mirror

Max (6) weigerde te geloven dat een vrouw kan uitrekenen hoeveel twee plus twee is. Tot hij tijdens een nachtje TikTokken een filmpje zag waarin een male influencer verkondigde dat twee en twee gelijk is aan vier. Had de juf dan toch gelijk?

Het was een grote schok voor de zesjarige Max toen een male influencer op TikTok bevestigde wat de juf hem al een heel schooljaar probeert duidelijk te maken. Twee plus twee is vier. ‘Sorry, maar hoe kan zij dat weten? En hoe kan ik weten dat zij dat weet? Het heeft even geduurd voor het kwartje viel. Zij weet dat natuurlijk van haar man.’

‘Ik wist even helemaal niet meer wie of wat ik kan geloven’, geeft Max toe. ‘Op TikTok krijg ik alleen maar filmpjes te zien die de onderdanigheid en domheid van vrouwen bevestigen. En ik kijk gemakkelijk tweeduizend filmpjes per dag. Dat is dus een stuk representatiever dan een steekproef die de mainstreammedia uitvoeren om aan te tonen dat jongeren zogezegd in de greep zitten van de manosphere.’

Toen hij begon te overwegen zijn juf te consulteren voor spelling, daagde het Max wat er aan de hand was. ‘Het filmpje is natuurlijk een AI-creatie om jongens te indoctrineren met sommen omdat we in gefeminiseerde schoolomgevingen die manipulatie weigeren te accepteren. Ik vrees dat het werkt: door de algoritmen is het viraal gegaan. Sensatie en leugens doen het altijd beter dan objectieve informatie over mannelijke suprematie. Het wordt tijd dat platformen als TikTok hun verantwoordelijkheid nemen.’

In afwachting is Max een stukje waakzamer geworden. ‘Je moet niet alles geloven wat je op TikTok ziet. Blijf zelf nadenken. Dat is de belangrijkste les.’

De talkshow De Afspraak (VRT CANVAS) gooit het vanaf volgend televisieseizoen over een andere boeg. ‘We zijn tot het inzicht gekomen dat gasten met een mening niet passen bij het concept van De Afspraak’, aldus presentator Bart Schols.

Zoek dit najaar niet naar gasten met een mening in De Afspraak. ‘Dat blijkt gewoon niet onze specialiteit’, vertelt presentator Bart Schols. ‘Vroeger nodigden we weleens een gast uit met een opinie over Gaza, woke of allebei en dat leidde in de studio, maar ook daarbuiten tot debat. We moeten erkennen dat we daar als redactie gewoon geen raad mee weten.’

‘Je kunt je ook moeilijk voorbereiden op zulke gasten. Of kun jij voorspellen wat Maarten Boudry gaat zeggen over de islam?’ vraagt Schols zich af. ‘Gasten met een mening zijn daarom verleden tijd. We vermijden politieke discussies die achteraf een hoop gedoe opleveren. We weten waar we aan beginnen. Afgelopen seizoen waren er wekelijks al enkele pilootafleveringen. Daar heeft nadien niemand nog over gesproken.’

Schols is zeker dat De Afspraak de juiste gasten kan selecteren. ‘Aan elke aflevering gaat een grondige screening vooraf. We vragen ze naar hun opvattingen over religie, gender en veiligheid van vrouwen op straat. Opgelet, het is moeilijk om opinieloos te blijven bij deze vragen. Ik weet niet of het mezelf zou lukken de screening te overleven.’

Vanavond lichten Roger Housen, Stijn Baert en Maarten Boudry in De Afspraak toe hoe zij kijken naar de beslissing van De Afspraak. Die eerste liet zich al positief uit: ‘Dat geeft me meer ruimte om alle feiten te brengen en te duiden.’

De Israëlische regering heeft afstand genomen van de beelden die circuleren van de onderschepping van de activistenvloot Flotilla. Volgens de veiligheidsminister Itamar Ben-Gvir geven de beelden een selectief en flatterend beeld van de operatie. ‘De werkelijkheid was veel vernederender.’

‘Op sommige beelden ontstaat de indruk dat de hele operatie een beetje chaotisch en zelfs geïmproviseerd verliep’, aldus Ben-Gvir. ‘Uiteraard betreuren wij dat. Dat past niet bij onze normen en waarden. In werkelijkheid was de vernedering veel systematischer en bruter georganiseerd. De beelden zijn nefast voor het imago van Israël. Straks wekken we nog de indruk dat we zomaar een land aanvallen als we daar zin in hebben zonder over de gevolgen na te denken.’

‘Op de beelden is louter te zien hoe activisten moeten knielen met hun gezicht tegen de grond, hoe hun handen op de rug zijn gebonden en hoe er mensen tegen de grond worden gewerkt’, beschrijft Ben-Gvir de gebeurtenissen. ‘Dat is kwalijke framing en bedoeld om ons minder angstwekkend voor te stellen dan we zijn. Gelukkig duiken er getuigenissen van martelingen en seksueel misbruik op. Al hebben getuigenissen niet dezelfde overtuigingskracht als beelden.’

‘Ik heb aan de westerse bondgenoten laten weten dat de tendentieuze berichtgeving compleet ontoelaatbaar is en dat de negatieve beeldvorming moet stoppen’, gaat Ben-Gvir verder. ‘Het is niet omdat enkele soldaten het moeilijk hebben om activisten pro Gaza als Gazanen zelf te behandelen dat heel ons leger zo slap is. Veralgemenen leidt tot gevaarlijke situaties, zo heeft de geschiedenis bewezen.’

Tegelijkertijd komt er kritiek op de lauwe reactie van Europese landen op de behandeling van de activisten door het Israëlische leger. Ze beperken zich tot het op het matje roepen van ambassadeurs, X-berichten over menselijke waardigheid en dreigen met het vragen van excuses. Onterecht vindt premier De Wever. ‘We hanteren een consequente lijn. Elke keer dat Israël zwaar zijn boekje te buiten gaat, blijven we onze woorden op een goudschaaltje leggen. Of het nu gaat om Gazanen of om landgenoten.’

De Foto van Vlaanderen blijft voor reacties zorgen. Ook voorzitter van Vlaams Belang Tom Van Grieken is verontrust over de resultaten: ‘De denkbeelden van jongeren zijn angstaanjagend. Ze denken hetzelfde als wij.’

‘De standpunten die jongeren verkondigen over holebi’s, vrouwen en zo van die rare mensen die niet kunnen kiezen, zijn ronduit angstaanjagend’, meent Van Grieken. ‘Ik wist niet dat ze zo mainstream zijn. Ik hoor die alleen maar op onze partijbijeenkomsten. Natuurlijk is dat gevaarlijk. Ik weet wat wij denken. Het is niet omdat het jongeren zijn die hetzelfde denken dat het ineens minder gevaarlijk wordt. Zij vormen wel de toekomst van Vlaanderen.’

‘Er wordt te gemakkelijk naar de opvoeding van de ouders gekeken’, vindt Van Grieken. ‘De VRT benoemt de olifant in de kamer bewust niet. Waar komen al die jongeren vandaan die ineens denken zoals wij? Ze heten niet Tom of Filip. Maar dat past natuurlijk niet in de agenda van de VRT die bang is dat de resultaten ontmaskeren dat de islam niet valt te rijmen met onze westerse normen en waarden.’

Voor Van Grieken is de conclusie duidelijk. ‘Willen we niet dat deze achterhaalde denkbeelden Vlaanderen overspoelen, moeten we een strenger migratiebeleid invoeren. En meer bepaald een migratiestop. Onze denkbeelden zijn al mainstream genoeg.’

Paultje (5) huilt al dagen aan een stuk. Hij droomde er zo lang van om later CEO te worden van een groot deurwaardersbedrijf. Helaas wil hij niet eerst in de politiek gaan om regels te maken die grote deurwaardersbedrijven toevalligerwijs goed uitkomen.

‘Tijdens het kringgesprek vertelde ik dat ik, later als ik groot ben, CEO wil worden van een groot deurwaardersbedrijf’, snikt Paultje. ‘Ik had mijn verhaal nog niet helemaal verteld of de juf begon me al uit te lachen: ‘Domme, domme Paultje, dat kan toch helemaal niet.’ Ze zei erbij dat grote mensen eerst minister zijn geweest en daarna geheel toevallig in de sector belanden die ze blijkbaar al leuk vonden, zo leuk dat ze die sector als minister bevoordeelden.’

Paultje begint nog harder te huilen. ‘Ik wil helemaal niet in de politiek. Dat gaat me keicynisch maken en ik ga mezelf dingen horen zeggen die totaal niet passen bij wie ik ben. En dat maakt me superverdrietig. Ik kan misschien wel CEO worden zonder in de politiek te gaan, maar het is toch praktischer dat je eerst een beetje de wetgeving naar je hand kunt zetten die daarna op je van toepassing is.’

Volgens de CEO van Modero, het grootste deurwaardersbedrijf van het land, is het belangrijk dat kinderen zo jong mogelijk al zo realistisch mogelijk zijn. ‘Volgens sommige partijen kun je met ondernemingszin en individuele vrijheid alles worden in het leven. Sorry, maar dat is onzin. We mogen kinderen niet wijsmaken dat ze alles kunnen bereiken met hard werken alleen. Toch raad ik Paultje aan de hoop niet op te geven. Misschien dat hij op een andere manier kan bewijzen dat hij een gebrek aan ethiek heeft.’

Het seizoen van Celebrity MasterChef zit erop. Het was volgens sterrenchefs geen editie die lang zal bijblijven. ‘Heb jij een deelnemer de crew van het programma horen uitkafferen? Ik niet.’

‘Ik heb me elke aflevering afgevraagd of de BV’s het concept van het programma snappen’, aldus Nick Bril. ‘Sommigen lijken te denken dat het een kookprogramma is. Sorry, maar daar kijk je toch niet vrijwillig naar? Ik moet zeggen zoals het is: dit seizoen verdient geen winnaar. Voor geen van de deelnemers zou er plaats zijn in mijn keuken. Die omgeving overleven ze ternauwernood. Ik rijd zo over ze heen.’

Ook Peter Goossens kan zijn ontgoocheling niet verbergen. ‘Ik zou om de lieve vrede te bewaren kunnen zeggen dat ik af en toe een lekker hapje te eten heb gekregen. Dat verdoezelt niet dat de scheldkanonnades van een bedroevend laag niveau waren. Ik heb geen enkele krachtterm gehoord die ik niet kende. De deelnemers kookten wel, maar niet van woede.’

Toch leverden sommige deelnemers echt wel inspanningen om in de gunst te komen van sterrenchefs. Zo had deelnemer Ben Weyts een attribuut meegebracht om scheldpartijen te faciliteren. ‘Een stagiair. Maar toen werd ik door Peter met de grond gelijk gemaakt. Nu weet ik dat ik de stagiair niet naar huis had mogen sturen, maar Peter uitkafferen omdat hij mij uitkaffert vanwege mijn stagiair om vervolgens de stagiair de huid vol te schelden. Dat is het verschil tussen een sterrenchef en een doorsnee burger.’

Deelnemer Ruben Van Gucht spreekt van manipulatie. ‘Hoewel mijn aanwezigheid op zichzelf al intimiderend genoeg is, heb ik zeker ook mensen uitgescholden voor het vuil van de straat. Ik ben zelfs neus aan neus gaan staan met een eindredacteurtje. Maar net dan draaiden de camera’s zogezegd niet. Bij Komen Eten hetzelfde verhaal. Dan wil je bewust mijn reputatie als potentieel sterrenchef verknallen.’

Filosoof Maarten Boudry reageert verontrust op resultaten uit De Foto van Vlaanderen. Negen op de tien Vlaamse jongeren vinden geweld tegen mensen normaal die conclusies trekken uit statistisch ondeugdelijke datasets. De bevraging vond plaats bij drie jongeren.

Wat een doodnormale uitzending van De Afspraak leek te worden waarin Maarten Boudry werd uitgenodigd om te spreken over een onderwerp dat buiten zijn kennisdomein ligt, draaide uit in een onverholen beschuldiging van Boudry aan het adres van de VRT. Die zou bewust niet hebben gepeild naar de afkomst van de drie jongeren aan wie werd gevraagd of je iemand mag slaan die algemene conclusies trekt uit niet-representatieve steekproefdata?

‘Er is steeds minder plaats voor mensen die anders denken over wetenschappelijke nauwgezetheid’, aldus Boudry. ‘Hoe die weerstand valt te verklaren? We kunnen moeilijk blijven ontkennen dat er binnen bepaalde groepen een zorgwekkende tolerantie bestaat tegenover geweld tegen mensen die op basis van twijfelachtige data buitenlanders stigmatiseren. Het zegt veel over de kwaliteit van de studie dat het mijn buikgevoel niet gewoon wenst te bevestigen.’

Presentator Bart Schols hoort in zijn oortje dat hij moet zeggen dat de cijfers niet representatief zijn. ‘Dat soort excuses hoor je dan altijd’, haalt Boudry uit. ‘Ineens zijn methodologie en representativiteit een ding. Stel je voor dat ik zo aan wetenschap zou doen. Dan heb je geen tijd meer om in talkshows te gaan zitten en op X propaganda voor het Israëlische regime te voeren.’

Boudry beschuldigt de VRT ervan bewust te verzwijgen of de steekproefdeelnemers een Koran in huis hebben of niet. ‘Uiteraard heeft de VRT die informatie. Dat is het eerste wat je vraagt aan je respondenten. Als ze niet willen antwoorden, weet je genoeg.’ Voorts blijkt uit De Foto van Vlaanderen dat jongeren die geen resultaten meekrijgen van oppervlakkige steekproeven over jongeren met als doel om onheilspellende conclusies te kunnen trekken over jongeren het gelukkigst zijn.

De redactie van H.L.N. (we waarborgen de anonimiteit van de krant om reputaties te vrijwaren, wij wel) reageert geschokt op de massale aandacht voor haar berichtgeving over een tragisch auto-ongeluk. Volgens de bewuste krant zegt de enorme interesse veel over de sensatiezucht in onze samenleving.

‘Het is echt om te walgen hoeveel clicks we genereren met menselijk drama’, aldus de hoofdredacteur van een niet nader genoemde krant. ‘Hoe meer sappige details een artikel bevat, hoe gretiger het wordt gelezen en hoe talrijker en explicieter de reacties worden. Het zal je kind maar zijn, je in alle sereniteit deze tragedie probeert te verwerken en dan zien dat de vijf meest gelezen artikelen gaan over je kind dat op sterven ligt.’

‘Het is echt update na update die leesrecords breekt’, gaat hij verder. ‘Hebben mensen dan echt geen fatsoen? We hebben al gedacht dat het met schaarste te maken heeft. Akkoord, we doen maar twee updates per uur. En dat zijn niet allemaal pushmeldingen. Maar het zijn nog altijd wel twee updates per uur en we kunnen moeilijk onze in Ruben Van Gucht gespecialiseerde redactie ontbinden.’

‘Als je denkt dat de interesse is gaan liggen en iedereen alles heeft gezegd, komt onze dagelijkse columnist met een standpunt dat alle records breekt en zo origineel is als Maarten Boudry over een godsdienst die islam heet naar keuze’, zucht de hoofdredacteur. ‘Hoe stop je die ongezonde fascinatie voor menselijk leed? Ik weet het niet. Zie die beelden. Zie. ZIE DAN. ZIE NU DAN PLEASE. En toch klikken mensen daarop. Ronduit wansmakelijk.’

‘Ik kan hun excuses al voorspellen. Mensen gaan zeggen dat ze recht op informatie hebben en dat verkeersongelukken nu eenmaal een hoge maatschappelijke relevantie hebben en daarom alles aanklikken. Dat heeft daar nu eens niets mee te maken, maar alles met sensatiezucht. Echt zielig. Nog zieliger als je dat met morele praatjes voor jezelf tracht te verantwoorden. Sorry, maar dit is opportunisme dat grenst aan medeplichtigheid.’

Andere media zeggen dat de getuigenis van de anonieme krant herkenbaar is, maar niet zo uitgesproken. ‘Wij maken duiding over de reacties op menselijke drama’s omdat die veel zeggen over de condition humaine waarbij we om de context te kennen eerst uitvoerig berichten over het menselijke drama.’

Petra De Sutter geeft toe dat ze, nu ze rector is van de UGent, soms heimwee heeft naar de tijd dat ze over de begroting moest onderhandelen met Georges-Louis Bouchez. ‘Ik mis die rust.’

In een openhartig interview reflecteert De Sutter over haar eerste maanden als rector aan de UGent. ‘Wat ik het meest mis aan mijn vorige job? De rust, zonder twijfel. Je niet constant opgejaagd voelen. Niet elke dag het gevoel hebben dat je blootvoets in een wespennest springt. Dat zijn dingen die ik heb moeten opgeven. Maar goed, dat hoort bij de aard van de job en ik heb zelf voor die verandering gekozen.’

Toch meent De Sutter niet dat ze te onvoorbereid aan de job begon. ‘Op deze job jezelf voorbereiden is nagenoeg onmogelijk. Je komt ineens vanuit een relatief onzichtbare maatschappelijke positie en een even relatief conflictvrije omgeving aan het hoofd te staan van een institutioneel complexe omgeving als de UGent.’

Ze geeft een voorbeeld: ‘In mijn vorige job kon het snel enkele uren duren voor een discussie uitdraaide in slaande deuren. In mijn nieuwe job eindigt een informele babbel aan het koffieapparaat standaard in een open brief en een petitie.’ Tot slot: klopt het dat op haar bureau een foto staat van Georges-Louis Bouchez? ‘Ja, dat klopt. Ik merk dat ik zo tot rust kom.’

Het olieconcern Shell neemt de kritiek ter harte die het krijgt voor de extra winst die het maakt door de oorlog in het Midden-Oosten. Omdat het niet al zijn winst in de schoot geworpen wil krijgen, start Shell nu zelf een oorlog in het Midden-Oosten.

In een persbericht zegt Shell dat de recente recordwinsten te gemakkelijk aanvoelen. ‘Het overkomt ons gewoon. We profiteren gewoon van de hogere gas- en olieprijzen, maar hebben aan de geopolitieke situatie in het Midden-Oosten zelf geen verdienste. Dat is geen prettig gevoel. Het knaagt zelfs aan ons geweten. We willen zelf werken voor onze recordwinsten. Daarom hebben we de vraag gesteld wat we zelf kunnen doen.’

‘Wat is op korte termijn winstgevend en vergt een zekere inspanning?’ vroeg Shell zich af. Het antwoord bleek relatief eenvoudig en een tikje voorspelbaar: zelf een oorlog in het Midden-Oosten starten. ‘Als we niets doen, krijgen we ook kritiek. We moeten al die winsten kunnen blijven verantwoorden. Nu merken we dat – niet veel, maar toch enkele – CEO’s zich ongemakkelijk voelen dat ze zonder er iets voor te moeten doen zo rijk worden. Ze zijn op dat vlak nochtans het een en ander gewoon.’

Het Ethisch Comité van Shell, gemakkelijk verward met de Onafhankelijke Ethische Commissie van de FIFA, heeft de start van de oorlog al goedgekeurd. ‘Dat bleek uiteindelijk een formaliteit, maar we zijn toch liever gerust. Er zullen wellicht minder dodelijke slachtoffers vallen dan door toedoen van onze dagelijkse kernactiviteiten.’

Shell heeft ook al een noodscenario klaar. ‘Als de winsten exploderen en de oorlog blijkt een routineklusje, kunnen we onze eigen raffinaderijen platbombarderen. Dat drijft de olieprijzen verder op en zo hebben we dankzij het herstel ervan toch nog wat om handen.’ Welk van de twee conflictvrije landen in het Midden-Oosten Shell zal kiezen, wordt later bekendgemaakt.