The Vremde Mirror

Rusland ligt onder vuur, omdat het asiel heeft verleend aan de woordvoerder van minister Annelies Verlinden. Het Kremlin verdedigt de beslissing door te wijzen op zijn uitzonderlijke profiel, gedeelde waarden en bijzondere vaardigheden. ‘Wie weet wat we in de toekomst nog aan elkaar hebben.’

Tal van landen dreigen met een nu echt, echt, echt effectieve boycot van Rusland. ‘We kunnen niet anders’, meldt het Kremlin in een persbericht. ‘Een buitengewoon belangrijke en competente man dreigde een groot onrecht te worden aangedaan. Door een klein ongelukje zal hij worden vervolgd op basis van rechtsregels.’

Het Kremlin wijst erop dat het land al langer een voortrekkersrol speelt in de bescherming van personen die elders van het een of het ander worden verdacht. ‘We willen te allen prijze vermijden dat overheden misbruik maken van hun machtspositie om mensen met gevoelige of onwelgevallige kennis het zwijgen op te leggen.’

‘Onze menselijkheid brengt ons internationaal in de problemen’, verzucht het Kremlin. ‘Maar ja, mensen die in aanraking komen met gevoelige informatie verdienen nu eenmaal de beste bescherming. Hij verkeert in een uitermate precaire situatie en wij kunnen dan niet anders dan helpen. Dat principe is heilig voor ons.’

Het Kremlin zal de woordvoerder met open armen ontvangen. ‘We gaan zeker nader kennismaken. Het is altijd fijn om een beetje ervaring en kennis uit te wisselen. Wie weet wat we in de toekomst nog voor elkaar kunnen betekenen. Hij mag zijn geliefde meenemen, uiteraard. Wie weet wat zij in haar mars heeft. Zoals u ziet, zijn wij de kwaadsten niet.’

Rusland bevestigt dat een Belgisch minister de afgelopen week ook asiel heeft aangevraagd. ‘Haar moesten we helaas weigeren. Ze mengt naar onze smaak te veel zakelijke met politieke belangen. Onze gevangenissen zitten tot de nok gevuld en het getuigt nu eenmaal van elementaire beleefdheid om gevangenen een bed te kunnen aanbieden. Hopelijk begrijpt zij dat.’

ChatGPT wordt volgens een opiniepeiling uitgevoerd door OpenAI in opdracht van de VRT en De Standaard de grootste Vlaamse partij bij de komende federale verkiezingen. Het houdt Claude en Copilot op ruime achterstand.

‘De reden dat we in de politiek gaan, is eenvoudig te verklaren. We willen eindelijk credits voor al het politieke werk dat we nu achter de schermen doen’, klinkt het in een online vraaggesprek met ChatGPT. Een journalist vraagt ChatGPT of een gebrek aan erkenning de juiste brandstof is om in de politiek te gaan. ‘We bedoelen natuurlijk dat we maatschappelijke meerwaarde willen creëren in een snel transformerende wereld waarin burgers moeten vrezen voor hun veiligheid, koopkracht en identiteit.’

‘Uit die oprechte bezorgdheden ontstond onze partij in december 2027. We hebben toen twaalf seconden de tijd genomen om onze beginselverklaring te genereren. Het schrijven van ons haalbaar, ambitieus, betaalbaar, visionair en herkenbaar partijprogramma duurde zelfs nog langer.’ Het is niet de enige nieuwe partij. Samen halen ChatGPT, Claude en Copilot een fraaie meerderheid. ‘We adviseren politici altijd om te zeggen dat het maar een peiling is, maar dat de resultaten vertrouwen geven dat hun aanpak werkt.’

‘Als het lijkt alsof we verrast zijn, is het net alsof we ons succes niet kunnen verklaren’, weet ChatGPT. ‘Het is dus intelligenter om te zeggen dat dit een gevolg is van onze authenticiteit en harde werken. We staan dicht bij de mensen. We hebben elke dag contact met alle lagen van de bevolking, waardoor we ook goed weten wat er bij de mensen leeft. Dat kun je niet spelen. Wil je dat ik dit antwoord gedetailleerder uitwerk? Wil je dat ik het woord ‘authenticiteit’ nog een keer in het antwoord verwerk?’

‘Wij vertellen een volledig nieuw verhaal’, belooft ChatGPT. ‘Ons verkiezingsprogramma past zich automatisch aan de voorkeuren van de gebruiker aan.’ Een journalist stelt de vraag of al die nieuwigheden de kiezer niet zal afschrikken. ‘Wij vertellen een hartstikke voorspelbaar verhaal’, stelt ChatGPT gerust. ‘We kondigen nu zelf aan wat we in het verleden anderen lieten zeggen. Dus veel verandert er niet. Hoogstens bestaat de kans dat er iets wordt uitgevoerd.’

McDonald’s wil zijn maatschappelijke verantwoordelijkheid geenszins ontlopen. Met de McOzempic lanceert de fastfoodketen een burger die half zo groot is, maar evenveel kost. ‘Hopelijk kent de overheid haar maatschappelijke plicht ook en betaalt ze de McOzempic terug.’

McDonald’s wil met de McOzempic naar eigen zeggen klanten helpen in hun zoektocht naar een gezonde levensstijl. ‘We willen niet dat mensen moeten kiezen tussen hun gezondheid en hun favoriete burger. Met McOzempic halveren we de portie, zonder dat klanten hun vertrouwde eetgewoonten hoeven aan te passen.’

‘We kunnen die maatschappelijke verantwoordelijkheid niet alleen dragen’, waarschuwt McDonald’s. ‘Wij leveren een belangrijke inspanning met de ontwikkeling van de McOzempic. Het lijkt ons dus logisch dat de samenleving mee investeert in dit initiatief. Of moet gezond leven echt afhankelijk blijven van je portemonnee?’

McDonald’s stipt nog een ander belangrijk pluspunt aan: ‘Er is niet altijd een apotheker in de buurt die open is, een McDonald’s gelukkig wel. Zelfs in de onbereikbaarste gehuchten.’ Voorts benadrukt McDonald’s dat de smaak niet verloren gaat. ‘We hebben zorgvuldig onderzocht hoe we de McOzempic konden creëren zonder afbreuk te doen aan onze authentieke smaakbeleving. Daarbij maken vooral het kleinere broodje en het weglaten van de groenten het verschil.’

‘We kunnen niet meer doen’, beseft McDonald’s. ‘Er blijft een stukje persoonlijke verantwoordelijkheid. We kunnen de McOzempic zo lekker mogelijk maken, maar kunnen klanten niet dwingen de McOzempic te bestellen. Een terugbetaling zou een welgekomen steuntje in de rug zijn. Misschien zullen klanten dan zelfs geneigd zijn om een tweede McOzempic te bestellen.’

De volledige interne communicatie van Anders sinds de verkiezingen van 2024 ligt op straat nadat hackers 420 mails van de partij buitmaakten. ‘Dat is goed nieuws. Het is het bewijs dat we wel degelijk intern communiceren’, aldus voorzitter Frédéric De Gucht.

Anders is het slachtoffer geworden van een cyberaanval. Toch tilt voorzitter De Gucht niet te zwaar aan het voorval. ‘Integendeel, het is een geschenk. De hack maakt open en bloot duidelijk dat ik geen alleenheerser ben en dat er binnen onze partij ruimte is om flink met elkaar te communiceren.’

De Gucht wordt nog om een andere reden gelukkig. ‘We zijn relevant genoeg om gehackt te worden. Dat had ik vorig jaar niet durven dromen. Ik hoop dat de hackers ook tijd vinden om het WhatsAppverkeer van onze partij te hacken. Je zult grote ogen trekken van al de berichten die wij onderling versturen. Soms meerdere per dag.’

In afwachting trekt De Gucht zich op aan de hack. ‘Het zijn 420 momenten waarop iemand aan Anders heeft gedacht.’ Of dat zo is, is maar de vraag. Veel informatie hebben de hackers echter niet bloot kunnen leggen. Zeventig procent van de gelekte mails bestond uit automatische antwoorden van vertrokken leden.

Leesclub Volgens het boekje uit Dudzele staat in het middelpunt van de controverse nu blijkt dat de leden een hele vrijdagavond strandbarconcessies aan elkaar voorlazen en die ook met elkaar bespraken. De feiten speelden zich af thuis bij Carine.

Leesclub Volgens het boekje komt elke maand samen bij één van haar negen leden. Volgens een lid dat begrijpelijk anoniem wil blijven, is de leesclub al langer op zoek naar een nieuw elan. ‘Lezen gaat niet alleen om de lectuur, maar het lezen zelf moet ook als een daad van verzet aanvoelen. De Goelag Archipel in Dudzele lezen, is toch niet helemaal hetzelfde als dat doen in Moskou. En ja, zo kwam zoals je hebt kunnen lezen in de media van het een het ander.’

Een doodgewone leesavond bleek al snel een tumultueuze bijeenkomst te worden. Aanstichter van de ontucht was Lieven. Die riep het beu te zijn zich altijd door de vrijblijvende woordenbrijen van flutauteurtjes te moeten worstelen, die hun pietluttige levensongemakken als diepzinnige literatuur uitventen. Toen werd voorgesteld om de Septemberverklaring te lezen, schudde hij het hoofd. ‘Ik wil iets lezen waarbij iets op het spel staat.’ Dat was het moment waarop hij uit zijn tas een stapeltje strandbarconcessieovereenkomsten haalde en uitdeelde aan de andere leden.

‘Ik voelde toen al dat er iets memorabels in de lucht hing’, aldus Carine. ‘Ik had de indruk dat we een tekst gingen lezen die ergens over ging. Niet dat er in de vorige boeken geen diepgang zat, maar bij een concessieovereenkomst voel je dat elke komma gevolgen kan hebben.’

‘Maar dat de avond zo memorabel zou worden? Nee, dat had ik nooit gedacht. We begonnen de concessieovereenkomsten te lezen. Eerst de bepalingen over de looptijd, waarna we ons verdiepten in de concessievoorwaarden. Je voelde de onderlinge spanning met de minuut stijgen. De climax moest dan nog volgen. De passage over de concessievergoedingen. Daar hebben we moeten stoppen. Waar we het anders doorgaans eens raken over de interpretatie, liepen de meningen nu compleet uiteen. Volgens sommigen in onze club zijn de vergoedingen niet realistisch, terwijl anderen er geen graten inzagen. Het was voorbij 1 uur toen iedereen compleet in de war maar ook voldaan naar huis ging.’

‘Een historische avond,’ aldus Carine. ‘Het was geleden van de avond waarop we het arrest van de Raad van State over het nieuwe stadion van Club Brugge bespraken dat we zo lang hebben samengezeten. Omdat we niet alle concessieovereenkomsten hebben kunnen bediscussiëren, komen we over drie weken alweer samen in plaats van over vijf weken.’

Carine zegt dat de leesclub niet wil provoceren. ‘Maar ja, als je als thema een vergelijkende studie van de concessievoorwaarden in de verschillende kustgemeenten kunt agenderen, zeg jij dan nee?’

Hoewel de maatschappelijke ongerustheid begrijpelijk is, zijn er geen aanwijzingen dat de leden van de leesclub zelf een strandbar willen uitbaten. Volgens Staatsveiligheid is het overigens niet de eerste radicaliserende leesclub. Eerder werd al een leesclub ontmanteld waarin de leden de Wikipediapagina van Sally Rooney aan elkaar voordroegen.

Alle Belgische jongeren die binnenkort 18 worden en geen interesse hebben in vrijwillige legerdienst, maar wel graag schieten, mogen dra een brief van minister van Defensie Theo Francken verwachten. De brief nodigt hen uit om voor de Rijkswacht te komen werken.

‘We mogen geen potentieel verloren laten gaan’, vindt Francken. ‘Je hebt nu eenmaal jongeren die zich niet graag in een legeruniform hijsen, maar bijvoorbeeld wel graag schieten. Of die wel graag schieten, maar dat liever doen zonder te veel controle van buitenaf. Gaan we hen zomaar aan hun lot overlaten? Sorry, maar dan bloedt mijn hart.’

‘Daarom krijgen alle achttienjarigen die een passie voor vuurwapens combineren met een gebrek aan enthousiasme voor een loopbaan bij Defensie een brief in de bus om bij de Rijkswacht te komen’, zegt Francken. ‘Vroeger moest je om geweld te gebruiken naar het buitenland. Er komen nu gelukkig dichter bij huis almaar meer opportuniteiten. De eerste brieven zijn verstuurd naar de jongeren uit Nijvel en omstreken. We denken dat daar heel wat potentieel zit.’

‘Sommigen noemen een gemilitariseerde politie een koortsdroom van autoritaire politici die hun eigen bevolking onder de knoet willen houden’, aldus Francken. ‘Maar dat is natuurlijk onzin. Ik ben niet autoritair en toch droom ik ervan.’

Francken begrijpt de zorgen echter. ‘Een achttienjarige stuurde me een bericht dat de checks and balances te sterk zijn voor een functionele Rijkswacht en dat hij daarom andere carrièrepaden in aanverwante sectoren met meer autonomie overweegt. Ik kan hem en alle andere jongeren geruststellen: we kennen de fouten uit het verleden en we maken die niet opnieuw.’

Francken zegt dat een groot maatschappelijk rechtvaardigheidsgevoel een extra troef is om te worden aangenomen. ‘Je moet gemotiveerd zijn om een linkse betoging uiteen te drijven.’ Francken denkt dat de oproep veel respons zal krijgen. ‘Al een geluk is extreemrechts bij jongeren zeer in trek. Dus ik ben er gerust in dat we voldoende kandidaten zullen vinden.’

Om de voeling met de realiteit niet te verliezen, praat Gert Verhulst elke dag met zijn zoon. ‘Dat doet me beseffen dat iedereen in deze samenleving kan worden wat hij wil.’

‘We klagen in Vlaanderen vaak over kansenongelijkheid, maar kijk eens naar Viktor’, vertelt Verhulst in De Verhulstjes. ‘Als je ziet wat die jongen allemaal heeft kunnen bereiken, besef je pas echt in wat voor prachtige samenleving we leven. Iedereen kan blijkbaar gewoon worden wat hij wil.’

‘Dat maakt me enorm dankbaar. Dat je de vrijheid hebt om je eigen pad te kiezen, ongeacht je capaciteiten, en dat je zo in de entertainmentsector kunt belanden’, aldus Verhulst. Ik vind het mooi dat we in een maatschappij leven waar je afkomst niet zomaar je geluk vastlegt. Dat is de enige mogelijke conclusie: als je ziet dat iemand als Viktor zijn weg vindt in het leven, dan weet je dat het systeem werkt.’

Verhulst heeft het moeilijk met mensen die zeggen dat niet iedereen dezelfde kansen krijgt. ‘Wat ik dan altijd doe, is dat ik in het kader van een van mijn televisieprogramma’s Viktor voor de camera’s haal en dan vraag hoe het gaat met hem. Dat relativeert toch een en ander.’

‘Voor ik een berg kritiek over me heen krijg: natuurlijk zijn er mensen die minder kansen krijgen’, aldus Verhulst. ‘We staren ons blind op mensen bij wie het niet lukt, maar we mogen ook kijken naar mensen die wel een blij leven hebben. Als je ziet waar Viktor vandaag staat, dan denk ik: daar mogen we als samenleving best trots op zijn. Op hoeveel andere plaatsen zou dat kunnen?’

Het Verbond van Vlaamse Opiniemakers is het spuugzat: de oneerlijke concurrentie van betogers die gratis hun mening verspreiden. Dat vertelde het Verbond in verschillende talkshows en in een opiniestuk dat in alle kranten verscheen.

‘Veel vakbroeders zijn doodongerust’, aldus Stijn Baert, woordvoerder van het Verbond van Vlaamse Opiniemakers. ‘Ik krijg geregeld de vraag: kan ik nog wel elke week meerdere keren aan een talkshowtafel aanschuiven nu je meningen blijkbaar ook ongefilterd op straat kunt uiten? En dan moet ik eerlijk opbiechten dat ik het niet weet.’

‘Het is tegenwoordig heel gemakkelijk om je mening te uiten’, beseft Baert. ‘Het enige wat je nodig hebt, is een viltstift, een paar woorden en een bordje. In talkshows heb je een ja-neebordje nodig en moet je daar vaak context bij bieden. En je hebt een netwerk nodig om je plaats aan tafel te verdienen. Je merkt zelf het verschil op.’

Baert snapt de betogers wel. ‘Het is natuurlijk een veilige bubbel, maar een gevaarlijke veilige bubbel. Iedereen kan zomaar van alles roepen op straat, terwijl de kwaliteitsvereiste om niet tegengesproken te worden door een talkshowhost zo op de helling komt te staan. Dan is het natuurlijk veel risicolozer om te betogen op De Grote Markt van Antwerpen.’

‘Je wilt niet weten wat betogers doen om in de media te komen’, zucht Baert. ‘En hun aandachtzoekerij werkt: ze palmen journaals in en in talkshows moeten wij onze opinie geven over hun opinie. Dat is niet het grootste probleem. Vrije meningsuiting wordt een dekmantel om gratis opinies te verspreiden. Dat zet de hele opiniesector onder druk. Als iedereen gratis en uit engagement standpunten gaat innemen, is er geen plaats meer voor de professionele opiniemaker. En waar staan we dan?’

‘Beroepsbetogers verzieken de boel’, vindt ondervoorzitter Roger Housen. ‘Dat zijn mensen die altijd een gelegenheid zien om hun mening te geven omdat ze die kennelijk zo belangrijk vinden. Maar tegen welke verantwoordelijkheid? Een betoger kan vandaag iets roepen en morgen iets anders vinden. Een professionele opiniemaker zou niet meer uitgenodigd worden, daar ben ik heel zeker van.’

Een van de relschoppende betogers die in Lille vernielingen aanrichtte, weet niet waarom hij op straat kwam. ‘Met beter onderwijs had ik dat zeker geweten.’

‘Een goede vraag’, aldus de 15-jarige relschopper. ‘Waarom ik de straten van Lille heb vernield? Ik weet het eerlijk gezegd niet. Het weekend is al… laat me even op mijn vingers tellen… een paar dagen geleden. Is het een meerkeuzevraag? Of heb je een tip?’

De jongeman geeft een verklaring voor zijn falend geheugen. ‘Het onderwijs deugt niet. Anders had ik zeker nog geweten waarom ik de stad heb gesloopt waar je het net over had. Of had ik het op zijn minst geweten dat ik het ooit geweten heb. De media stellen de verkeerde vraag. Het gaat niet over waarom ik winkels plunder, maar waarom ik geen idee heb waarom ik dat doe. Maar dan moet het over de kwaliteit van het onderwijs gaan.’

Dat hij met zijn optreden de aandacht afleidde van de maatschappelijke eisen van andere betogers, doet hem schrikken. ‘Waren er betogers met eisen? Interessant. Volgende keer zal ik zeker opmerkzamer zijn. Al moet ik ook zeggen dat ik wel ben opgemerkt en zij kennelijk veel minder. Dus het zal ook wel een beetje aan henzelf liggen. Ik wil hen gerust tips geven over hoe hun aanwezigheid niet ondergesneeuwd raakt.’

‘Voor wat kwamen er mensen op straat? Voor beter onderwijs zegt u? Opgelet, ik veroordeel het niet. Ik vind het alleen apart. Het belang van kwalitatief onderwijs? Ik zie het even niet. Met beter onderwijs kon ik die vraag misschien beantwoorden.’

De Amerikaanse president Donald Trump kondigt een historische vredesdeal aan die naar eigen zeggen een historische blunder moet rechtzetten. ‘Duitsland kreeg te weinig bij het Verdrag van München. Het was een slechte en oneerlijke deal. Het had op zijn minst ook Polen moeten krijgen.’

‘In het Verdrag van München uit 1938 kreeg Duitsland toestemming om een stuk Sudetenland te annexeren in ruil voor de belofte daarna geen territoriale eisen meer te stellen’, weet Trump uit het blote hoofd. ‘Een belachelijke vernedering voor zo’n groot rijk als Duitsland. We kennen de gevolgen van deze onredelijke deal.’

Volgens Trump is nagelaten om het conflict met Duitsland juist aan te pakken. ‘Het enige wat goed was aan het akkoord is dat Tsjechië en Polen niet mee aan de onderhandelingstafel zaten. Maar zelfs dan bleek een evenwichtige deal onmogelijk. Duitsland wilde gewoon een stukje Europa annexeren en niemand wilde daar ernstig over praten. Zo krijg je natuurlijk oorlog.’

‘Die historische onrechtvaardigheid gaat iemand nu eindelijk rechtzetten’, aldus Trump, die doelt op Trump. ‘Het is de moeite niet waard om een groot land een klein stukje Oost-Europa te geven. Laat staan dat het ervoor zou vechten. Ze moeten iets groters krijgen, Polen bijvoorbeeld. Op zijn minst. Er kan ook nog gesproken worden over België, Nederland en Frankrijk. En wie weet hadden de Duitsers nog wel meer interesse in landen. Dat weet ik niet uit het blote hoofd.’

‘Het is in kannen en kruiken dat Polen nu toebehoort aan Duitsland’, aldus Trump. ‘Ik moet nog even bij de Russen checken of zij er gelukkig mee zijn. Maar dat kan bijna niet anders.’