The Vremde Mirror

Leesclub Volgens het boekje uit Dudzele staat in het middelpunt van de controverse nu blijkt dat de leden een hele vrijdagavond strandbarconcessies aan elkaar voorlazen en die ook met elkaar bespraken. De feiten speelden zich af thuis bij Carine.

Leesclub Volgens het boekje komt elke maand samen bij één van haar negen leden. Volgens een lid dat begrijpelijk anoniem wil blijven, is de leesclub al langer op zoek naar een nieuw elan. ‘Lezen gaat niet alleen om de lectuur, maar het lezen zelf moet ook als een daad van verzet aanvoelen. De Goelag Archipel in Dudzele lezen, is toch niet helemaal hetzelfde als dat doen in Moskou. En ja, zo kwam zoals je hebt kunnen lezen in de media van het een het ander.’

Een doodgewone leesavond bleek al snel een tumultueuze bijeenkomst te worden. Aanstichter van de ontucht was Lieven. Die riep het beu te zijn zich altijd door de vrijblijvende woordenbrijen van flutauteurtjes te moeten worstelen, die hun pietluttige levensongemakken als diepzinnige literatuur uitventen. Toen werd voorgesteld om de Septemberverklaring te lezen, schudde hij het hoofd. ‘Ik wil iets lezen waarbij iets op het spel staat.’ Dat was het moment waarop hij uit zijn tas een stapeltje strandbarconcessieovereenkomsten haalde en uitdeelde aan de andere leden.

‘Ik voelde toen al dat er iets memorabels in de lucht hing’, aldus Carine. ‘Ik had de indruk dat we een tekst gingen lezen die ergens over ging. Niet dat er in de vorige boeken geen diepgang zat, maar bij een concessieovereenkomst voel je dat elke komma gevolgen kan hebben.’

‘Maar dat de avond zo memorabel zou worden? Nee, dat had ik nooit gedacht. We begonnen de concessieovereenkomsten te lezen. Eerst de bepalingen over de looptijd, waarna we ons verdiepten in de concessievoorwaarden. Je voelde de onderlinge spanning met de minuut stijgen. De climax moest dan nog volgen. De passage over de concessievergoedingen. Daar hebben we moeten stoppen. Waar we het anders doorgaans eens raken over de interpretatie, liepen de meningen nu compleet uiteen. Volgens sommigen in onze club zijn de vergoedingen niet realistisch, terwijl anderen er geen graten inzagen. Het was voorbij 1 uur toen iedereen compleet in de war maar ook voldaan naar huis ging.’

‘Een historische avond,’ aldus Carine. ‘Het was geleden van de avond waarop we het arrest van de Raad van State over het nieuwe stadion van Club Brugge bespraken dat we zo lang hebben samengezeten. Omdat we niet alle concessieovereenkomsten hebben kunnen bediscussiëren, komen we over drie weken alweer samen in plaats van over vijf weken.’

Carine zegt dat de leesclub niet wil provoceren. ‘Maar ja, als je als thema een vergelijkende studie van de concessievoorwaarden in de verschillende kustgemeenten kunt agenderen, zeg jij dan nee?’

Hoewel de maatschappelijke ongerustheid begrijpelijk is, zijn er geen aanwijzingen dat de leden van de leesclub zelf een strandbar willen uitbaten. Volgens Staatsveiligheid is het overigens niet de eerste radicaliserende leesclub. Eerder werd al een leesclub ontmanteld waarin de leden de Wikipediapagina van Sally Rooney aan elkaar voordroegen.

Alle Belgische jongeren die binnenkort 18 worden en geen interesse hebben in vrijwillige legerdienst, maar wel graag schieten, mogen dra een brief van minister van Defensie Theo Francken verwachten. De brief nodigt hen uit om voor de Rijkswacht te komen werken.

‘We mogen geen potentieel verloren laten gaan’, vindt Francken. ‘Je hebt nu eenmaal jongeren die zich niet graag in een legeruniform hijsen, maar bijvoorbeeld wel graag schieten. Of die wel graag schieten, maar dat liever doen zonder te veel controle van buitenaf. Gaan we hen zomaar aan hun lot overlaten? Sorry, maar dan bloedt mijn hart.’

‘Daarom krijgen alle achttienjarigen die een passie voor vuurwapens combineren met een gebrek aan enthousiasme voor een loopbaan bij Defensie een brief in de bus om bij de Rijkswacht te komen’, zegt Francken. ‘Vroeger moest je om geweld te gebruiken naar het buitenland. Er komen nu gelukkig dichter bij huis almaar meer opportuniteiten. De eerste brieven zijn verstuurd naar de jongeren uit Nijvel en omstreken. We denken dat daar heel wat potentieel zit.’

‘Sommigen noemen een gemilitariseerde politie een koortsdroom van autoritaire politici die hun eigen bevolking onder de knoet willen houden’, aldus Francken. ‘Maar dat is natuurlijk onzin. Ik ben niet autoritair en toch droom ik ervan.’

Francken begrijpt de zorgen echter. ‘Een achttienjarige stuurde me een bericht dat de checks and balances te sterk zijn voor een functionele Rijkswacht en dat hij daarom andere carrièrepaden in aanverwante sectoren met meer autonomie overweegt. Ik kan hem en alle andere jongeren geruststellen: we kennen de fouten uit het verleden en we maken die niet opnieuw.’

Francken zegt dat een groot maatschappelijk rechtvaardigheidsgevoel een extra troef is om te worden aangenomen. ‘Je moet gemotiveerd zijn om een linkse betoging uiteen te drijven.’ Francken denkt dat de oproep veel respons zal krijgen. ‘Al een geluk is extreemrechts bij jongeren zeer in trek. Dus ik ben er gerust in dat we voldoende kandidaten zullen vinden.’

Om de voeling met de realiteit niet te verliezen, praat Gert Verhulst elke dag met zijn zoon. ‘Dat doet me beseffen dat iedereen in deze samenleving kan worden wat hij wil.’

‘We klagen in Vlaanderen vaak over kansenongelijkheid, maar kijk eens naar Viktor’, vertelt Verhulst in De Verhulstjes. ‘Als je ziet wat die jongen allemaal heeft kunnen bereiken, besef je pas echt in wat voor prachtige samenleving we leven. Iedereen kan blijkbaar gewoon worden wat hij wil.’

‘Dat maakt me enorm dankbaar. Dat je de vrijheid hebt om je eigen pad te kiezen, ongeacht je capaciteiten, en dat je zo in de entertainmentsector kunt belanden’, aldus Verhulst. Ik vind het mooi dat we in een maatschappij leven waar je afkomst niet zomaar je geluk vastlegt. Dat is de enige mogelijke conclusie: als je ziet dat iemand als Viktor zijn weg vindt in het leven, dan weet je dat het systeem werkt.’

Verhulst heeft het moeilijk met mensen die zeggen dat niet iedereen dezelfde kansen krijgt. ‘Wat ik dan altijd doe, is dat ik in het kader van een van mijn televisieprogramma’s Viktor voor de camera’s haal en dan vraag hoe het gaat met hem. Dat relativeert toch een en ander.’

‘Voor ik een berg kritiek over me heen krijg: natuurlijk zijn er mensen die minder kansen krijgen’, aldus Verhulst. ‘We staren ons blind op mensen bij wie het niet lukt, maar we mogen ook kijken naar mensen die wel een blij leven hebben. Als je ziet waar Viktor vandaag staat, dan denk ik: daar mogen we als samenleving best trots op zijn. Op hoeveel andere plaatsen zou dat kunnen?’

Het Verbond van Vlaamse Opiniemakers is het spuugzat: de oneerlijke concurrentie van betogers die gratis hun mening verspreiden. Dat vertelde het Verbond in verschillende talkshows en in een opiniestuk dat in alle kranten verscheen.

‘Veel vakbroeders zijn doodongerust’, aldus Stijn Baert, woordvoerder van het Verbond van Vlaamse Opiniemakers. ‘Ik krijg geregeld de vraag: kan ik nog wel elke week meerdere keren aan een talkshowtafel aanschuiven nu je meningen blijkbaar ook ongefilterd op straat kunt uiten? En dan moet ik eerlijk opbiechten dat ik het niet weet.’

‘Het is tegenwoordig heel gemakkelijk om je mening te uiten’, beseft Baert. ‘Het enige wat je nodig hebt, is een viltstift, een paar woorden en een bordje. In talkshows heb je een ja-neebordje nodig en moet je daar vaak context bij bieden. En je hebt een netwerk nodig om je plaats aan tafel te verdienen. Je merkt zelf het verschil op.’

Baert snapt de betogers wel. ‘Het is natuurlijk een veilige bubbel, maar een gevaarlijke veilige bubbel. Iedereen kan zomaar van alles roepen op straat, terwijl de kwaliteitsvereiste om niet tegengesproken te worden door een talkshowhost zo op de helling komt te staan. Dan is het natuurlijk veel risicolozer om te betogen op De Grote Markt van Antwerpen.’

‘Je wilt niet weten wat betogers doen om in de media te komen’, zucht Baert. ‘En hun aandachtzoekerij werkt: ze palmen journaals in en in talkshows moeten wij onze opinie geven over hun opinie. Dat is niet het grootste probleem. Vrije meningsuiting wordt een dekmantel om gratis opinies te verspreiden. Dat zet de hele opiniesector onder druk. Als iedereen gratis en uit engagement standpunten gaat innemen, is er geen plaats meer voor de professionele opiniemaker. En waar staan we dan?’

‘Beroepsbetogers verzieken de boel’, vindt ondervoorzitter Roger Housen. ‘Dat zijn mensen die altijd een gelegenheid zien om hun mening te geven omdat ze die kennelijk zo belangrijk vinden. Maar tegen welke verantwoordelijkheid? Een betoger kan vandaag iets roepen en morgen iets anders vinden. Een professionele opiniemaker zou niet meer uitgenodigd worden, daar ben ik heel zeker van.’

Een van de relschoppende betogers die in Lille vernielingen aanrichtte, weet niet waarom hij op straat kwam. ‘Met beter onderwijs had ik dat zeker geweten.’

‘Een goede vraag’, aldus de 15-jarige relschopper. ‘Waarom ik de straten van Lille heb vernield? Ik weet het eerlijk gezegd niet. Het weekend is al… laat me even op mijn vingers tellen… een paar dagen geleden. Is het een meerkeuzevraag? Of heb je een tip?’

De jongeman geeft een verklaring voor zijn falend geheugen. ‘Het onderwijs deugt niet. Anders had ik zeker nog geweten waarom ik de stad heb gesloopt waar je het net over had. Of had ik het op zijn minst geweten dat ik het ooit geweten heb. De media stellen de verkeerde vraag. Het gaat niet over waarom ik winkels plunder, maar waarom ik geen idee heb waarom ik dat doe. Maar dan moet het over de kwaliteit van het onderwijs gaan.’

Dat hij met zijn optreden de aandacht afleidde van de maatschappelijke eisen van andere betogers, doet hem schrikken. ‘Waren er betogers met eisen? Interessant. Volgende keer zal ik zeker opmerkzamer zijn. Al moet ik ook zeggen dat ik wel ben opgemerkt en zij kennelijk veel minder. Dus het zal ook wel een beetje aan henzelf liggen. Ik wil hen gerust tips geven over hoe hun aanwezigheid niet ondergesneeuwd raakt.’

‘Voor wat kwamen er mensen op straat? Voor beter onderwijs zegt u? Opgelet, ik veroordeel het niet. Ik vind het alleen apart. Het belang van kwalitatief onderwijs? Ik zie het even niet. Met beter onderwijs kon ik die vraag misschien beantwoorden.’

De Amerikaanse president Donald Trump kondigt een historische vredesdeal aan die naar eigen zeggen een historische blunder moet rechtzetten. ‘Duitsland kreeg te weinig bij het Verdrag van München. Het was een slechte en oneerlijke deal. Het had op zijn minst ook Polen moeten krijgen.’

‘In het Verdrag van München uit 1938 kreeg Duitsland toestemming om een stuk Sudetenland te annexeren in ruil voor de belofte daarna geen territoriale eisen meer te stellen’, weet Trump uit het blote hoofd. ‘Een belachelijke vernedering voor zo’n groot rijk als Duitsland. We kennen de gevolgen van deze onredelijke deal.’

Volgens Trump is nagelaten om het conflict met Duitsland juist aan te pakken. ‘Het enige wat goed was aan het akkoord is dat Tsjechië en Polen niet mee aan de onderhandelingstafel zaten. Maar zelfs dan bleek een evenwichtige deal onmogelijk. Duitsland wilde gewoon een stukje Europa annexeren en niemand wilde daar ernstig over praten. Zo krijg je natuurlijk oorlog.’

‘Die historische onrechtvaardigheid gaat iemand nu eindelijk rechtzetten’, aldus Trump, die doelt op Trump. ‘Het is de moeite niet waard om een groot land een klein stukje Oost-Europa te geven. Laat staan dat het ervoor zou vechten. Ze moeten iets groters krijgen, Polen bijvoorbeeld. Op zijn minst. Er kan ook nog gesproken worden over België, Nederland en Frankrijk. En wie weet hadden de Duitsers nog wel meer interesse in landen. Dat weet ik niet uit het blote hoofd.’

‘Het is in kannen en kruiken dat Polen nu toebehoort aan Duitsland’, aldus Trump. ‘Ik moet nog even bij de Russen checken of zij er gelukkig mee zijn. Maar dat kan bijna niet anders.’

De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft bewondering voor de moed waarmee Bart De Wever naar miljarden blijft zoeken in uiterst ondankbare omstandigheden. ‘Ik ben blij dat ik niet voor zo’n opdracht sta.’

De Oekraïense president Zelensky was diep onder de indruk na zijn gesprek met de Belgische premier Bart De Wever. ‘Je moet het maar doen om elke dag op zoek te gaan naar miljarden, maar dat Bouchez ze niet wil geven. Ik kan me nauwelijks voorstellen hoe zwaar dat moet zijn om op hulp te moeten rekenen van zo’n onbetrouwbare partner.’

Zelensky zegt vooral onder de indruk te zijn van De Wevers mentale weerbaarheid die nodig is om een uitzichtloze zoekoperatie vol te houden, ondanks tegenvallende resultaten, kritische vragen en het aanhoudende gevoel dat niemand de ernst van de situatie vat.

‘Het was een confronterend gesprek’, erkent Zelensky. ‘Soms ben je zo in de ban van je eigen leed dat je het grotere plaatje vergeet. Toch had De Wever ook aandacht voor mijn worstelingen. Ik heb beloofd dat dat voor een andere keer is. Hij heeft al genoeg aan zijn hoofd. Het zou respectloos zijn om De Wever hiermee te vervelen.’

Het vrouwenvoetbal lijkt op de goede weg: ex-voetballer en bijgevolg hedendaags podcastgast Olivier Deschacht heeft te kennen gegeven dat hij vrouwenvoetbal maar niks vindt.

Voor sporteconomen biedt de afkeer van Deschacht het bewijs dat het vrouwenvoetbal de voorbije jaren niet alleen gevoelsmatig grote stappen heeft gezet. ‘Als Olivier Deschacht ergens weinig potentieel in ziet, is dat doorgaans een reden om de evolutie ervan nauwlettend in de gaten te houden.’

Ook Red Flame Tessa Wullaert is Deschacht dankbaar. ‘Soms twijfel je of je wel een echte sport aan het beoefenen bent. Maar dan lees en hoor je dat we niet het doelpubliek zijn van Olivier Deschacht. Dat bevestigt dat die twijfels totaal overbodig zijn.’

‘De uitspraken van Deschacht zijn een belangrijke stap in de emancipatie van het vrouwenvoetbal’, weet Wullaert. ‘Als voormalige profvoetballers de noodzaak voelen om uitvoerig en denigrerend uit te leggen waarom vrouwenvoetbal niet deugt, weet je dat onze sport in hun hoofd toch een plaats heeft veroverd.’

‘Toch mogen we niet op onze lauweren rusten’, waarschuwt Wullaert. ‘De volgende stap is een hele podcastaflevering waarin oud-voetballers die vroeger alleen maar voorzetten in de tribune trapten en niet tegen kritiek konden het vrouwenvoetbal afkraken.’ Niettemin ziet de toekomst van het vrouwenvoetbal er volgens haar zeer rooskleurig uit: ‘Deschacht blijkt zijn mening niet te herzien.’

Nu de romans van Sally Rooney in het Verenigd Koninkrijk niet meer worden verkocht door haar steun aan een pro-Palestijnse beweging, vraagt de Vlaamse literaire sector zich af wat dat voor haar betekent: ‘Een verbod op onze romans zou bijzonder hard aankomen, mochten we er nog schrijven.’

Vreest niet, liefhebbers der Vlaamse Letteren. De Vlaamse literatuur heeft de voorbije jaren een ongewoon doeltreffende strategie ontwikkeld om boekboycotten en aanverwanten te vermijden. ‘Wat Rooney overkomt, is niet zomaar een intermezzo. Normale mensen wisten dat dit er zat aan te komen. Wij hebben preventief ingegrepen en ervoor gezorgd dat er geen romans uit de handel te nemen vallen.’

‘De meeste auteurs zijn ongevaarlijk en schrijven gewoon een kookboek of een ander soort zelfhulpboek’, aldus de Vlaamse literaire sector. ‘Maar bij romanauteurs loop je toch altijd het risico dat ze iets over de prachtige wereld willen vertellen of waar die is gebleven en dat ze zo hun artistieke vrijheid aanwenden om politiek ongemakkelijke toestanden aan te kaarten. Sorry, maar dat kan in gesprekken met vrienden ook.’

‘De keuze om er preventief mee op te houden, kon op veel protest rekenen indien iemand het zou hebben opgemerkt’, stipt de Vlaamse literaire sector fijntjes aan. ‘Maar nu blijkt die gecontesteerde beslissing wel bijzonder effectief. Terwijl Rooney door haar engagement onder vuur ligt, moeten wij ons in Vlaanderen geen zorgen maken.’

Noot van de redactie in het kader van transparante journalistiek. We konden geen vertegenwoordiger van de Vlaamse literaire sector vinden, dus hebben we dan maar zelf een statement geschreven.

Het is de aandachtige mediavolger mogelijk al opgevallen. Het baasje van kat Maximus treedt almaar prominenter in beeld. Wie is de man achter de kat? Onze voltallige onderzoeksredactie zocht het uit!

De voornaamste bewoner van de Wetstraat is trots op zijn baasje. ‘Het was nu eenmaal onvermijdelijk dat niet alleen ik, maar ook mijn entourage aan het woord komt in gerenommeerde Vlaamse nieuwsmedia.’

‘Dingen veranderen. Vroeger moest mijn baasje, hij heet trouwens Bart, niets van media weten’, aldus kat Maximus. ‘Ze leggen je dingen in de mond. En als je populair bent, blijven ze dat doen omdat ze merken dat mensen dat graag lezen. Ik snap wat hij bedoelt. Het siert hem dat hij de media weliswaar selectief nu toch een kans geeft.’

‘Hij groeit in zijn rol’, stelt kat Maximus vast. ‘Ik betrap hem erop dat hij er soms van geniet om over zichzelf te vertellen. Oké, nu niet over zijn beroep. En daar ga je me ook niks over horen zeggen. Schrijf over mij wat je wilt, maar het privéleven van naasten van bekendheden moet je respecteren. Hij heeft liever ook niet dat ik daar dingen op sociale media over rondstrooi. Daar heeft trouwens niemand boodschap aan.’

Of we hem als woordvoerder van kat Maximus gaan zien? ‘Dat denk ik niet. Daarvoor doet hij zijn eigen job te graag. Soms blijft hij zelfs op zijn werk slapen. En hij is bang voor kritische interviews. Gelukkig remt hem dat professioneel niet af. Als we hem aan het woord laten, is dat altijd in een gecontroleerde setting. We kennen de journalisten, we weten wat ze gaan vragen en we weten hoe bang ze zijn dat ze mij niet meer exclusief kunnen interviewen.’