The Vremde Mirror

Heeft Matthias Diependaele zijn Septemberverklaring zelf geschreven? Volgens experts is dat met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid het geval. ‘De tekst is zo zielloos dat hij niet door ChatGPT kan zijn geproduceerd. AI had geprobeerd om er nog iets van te maken.’

Een zege voor Vlaams minister-president Matthias Diependaele, nu hij wordt gesteund door AI-experts. ‘De Septemberverklaring is honderd procent authentiek. De tekst is bovendien zo zielloos dat er persoonlijkheid in kruipt. Dit kan AI niet simuleren. Dit kan eigenlijk zelfs niet van een mens komen. Alleen van Matthias Diependaele.’

De experts zijn zeker: ‘Een taalmodel dat wordt gevraagd om een Septemberverklaring op te stellen, zou vroeg of laat door de mand vallen en proberen om de toehoorder te boeien en intelligent, warm of grappig over te komen. Dat gebeurt in deze tekst gelukkig nergens.’

Ze wijzen op een groot verschil tussen teksten geproduceerd door de mens en AI. ‘Emoties. Taalmodellen kunnen saaie teksten produceren. Maar om teksten te produceren die zo weinig emotie bevatten dat je onmiddellijk vergeet wat je beluistert, heb je echt nog altijd menselijke interventie nodig.’

‘Het is het bewijs dat ChatGPT niet dezelfde kwaliteit kan leveren als ik doe’, aldus Diependaele. ‘Ik ga niet liegen: vertrouwen doet altijd deugd. Het is niet in de mode om iets positiefs over de Vlaamse regering en mezelf te zeggen de jongste tijd. Na al die negativiteit kon ik dit opkikkertje wel gebruiken. Hopelijk schrijft de pers hier ook een stuk over.’

Ben Weyts is een tijd geleden gestart met een avondopleiding tot minister. De opleiding duurt in totaal één jaar en moet hem vertrouwd maken met de verschillende aspecten van het ministeriële beroep. Het nieuws raakte nu pas bekend.

‘Ik heb altijd al willen weten wat het inhoudt om minister te zijn’, geeft Weyts toe. ‘Het is toch een beetje een wereld ver weg. Maar door de ministeropleiding wordt het wel griezelig concreet. Een mens staat daar zo niet bij stil, maar bij het ministerschap komen soms meer verantwoordelijkheden kijken dan ik altijd had gedacht.’

‘Het valt goed te combineren met mijn werk tot dusver’, aldus Weyts. ‘De lessen zijn gelukkig ’s avonds al. Die kan ik dus volgen vlak voor ik naar het werk vertrek. Ik voel me ook erg gesteund door mijn werkgever. Ik ben de opleiding zelfs begonnen op zijn aanraden. Dus op dat vlak heb ik het echt getroffen.’

Weyts geniet naar eigen zeggen het hardst van de praktijklessen. ‘Ik heb twee weken stage kunnen lopen op het Vlaams ministerie van Financiën en Begroting. Dankzij de opleiding heb ik nu een inkijkje gekregen in het reilen en zeilen van zo’n ministerie. Ik ga niet in detail treden, dat zou niet fijn zijn voor de betrokkenen. Laten we het erop houden dat het goed voor mijn vertrouwen was. Ja, toen heb ik meermaals gedacht: dit kan ik ook.’

De opleiding duurt in totaal één jaar. ‘Dat betekent dat ik bijna in de helft ben’, zegt Weyts. ‘Ik ben twee jaar geleden gestart. Dus nog drie jaar te gaan.’

Ultrasporter Matthieu Bonne blijkt dan toch limieten te kennen. Met zijn 17 uur, 28 minuten en 17 seconden strandde hij op bijna vier dagen van het Belgische wereldrecord begrotingsonderhandelen.

‘Ik heb geprobeerd mijn grenzen te verleggen en mensen te inspireren’, aldus Bonne. ‘In mislukken zit vast ook een inspirerende boodschap. Maar dat laat ik even aan LinkedIn over. Nu recupereren in de hoop dat ik over een jaar weer in staat ben om een wereldrecordpoging te ondernemen.’

Bonne beschrijft zijn dag. ‘Ik had direct de moraal te pakken. We discussieerden goed. Omdat niemand structuur in de gesprekken bracht en visie ontbrak, bleven we lekker lang hangen bij elk onderwerp. So far, so good. Tot ik rond middernacht ineens een klop kreeg. Matthias zag dat en zei dat hij vitamientjes zou laten aanrukken. Frieten met mayonaise. De vierde portie in een halve dag.’

‘Dat heeft me de das omgedaan’, denk ik. ‘Opgelet, ik herleefde weer toen ik medeonderhandelaars van hun stoel zag vallen. Maar ja, op den duur weet je toch niet meer waarover je aan het onderhandelen bent en begin je cijfers door elkaar te halen. En toen ging het nog maar over honderden miljoenen. Mijn medeonderhandelaars zeiden net dat dat het spannende is: de volgende dag op HLN lezen wat je hebt onderhandeld.’

‘Ik moet naar mijn lichaam luisteren. Je hebt maar één lichaam en zotte extremiteiten maken je lichaam kapot’, besefte Bonne na 17 uur, 28 minuten en 17 seconden. Medeonderhandelaar Matthias bevestigt dat begrotingsonderhandelingen iets voor topsporters zijn. ‘Maar alles moet goed zitten, wil je dat echt dagen volhouden. De sfeer, de voeding en vooral de voorbereiding. Is de voorbereiding perfect, ben je voor middernacht buiten en kun je fluiten naar je wereldrecord. In die val zijn we mooi niet getrapt.’

Gert Verhulst heeft 10% van de aandelen in Viktor Verhulst verkocht aan Viktor Verhulst. Met de verkoop wil Verhulst zijn zoon meer inspraak geven in zijn eigen functioneren. Met 90% van de aandelen in Viktor Verhulst blijft Gert Verhulst wel de meerderheidsaandeelhouder.

‘Viktor is oud genoeg om zelf een deeltje autonomie te hebben over Viktor’, verklaart Gert Verhulst de verkoop van de aandelen. ‘Daarom vond ik het belangrijk dat Viktor zelf een deeltje van Viktor in handen kreeg. Dat doen we uiteraard zonder overhaast te werk te gaan.’

Volgens Gert Verhulst mag de verkoop bovendien niet worden geïnterpreteerd als een verminderd vertrouwen in Viktor Verhulst. ‘Ik behoud negentig procent van de aandelen en blijf daarmee verantwoordelijk voor de strategische koers van Viktor Verhulst. Zo blijft de continuïteit van Viktor Verhulst verzekerd. Het is tegelijkertijd gezond dat Viktor als aandeelhouder ook betrokken wordt bij de beslissingen over het verdere groeipad van Viktor.’

Volgens financiële analisten is de verkoop een belangrijke stap in de verzelfstandiging van Viktor Verhulst. Sommige experts speculeren dat het op lange termijn zelfs de bedoeling is dat Viktor Verhulst volledig de controle over zichzelf krijgt. ‘Ik weet niet of dat de bedoeling is’, aldus Viktor Verhulst. ‘Dat moet ik bij mijn vader navragen.’

‘Homohaters hebben de afgelopen tien jaar flinke stappen gezet in hun maatschappelijke aanvaarding’, zo blijkt uit onderzoek. ‘Waar vroeger homohaters hun identiteit probeerden te verbergen, kunnen ze vandaag openlijk op straat en sociale media zichzelf zijn.’

Het onderzoek beschrijft een duidelijke evolutie. ‘Vroeger moesten homohaters naar speciaal voor homofobie ontworpen plekken zoals voetbalstadions of uitten ze hun afkeer op sociale media anoniem. Nu is het almaar normaler om je homofobie openlijk te uiten, zelfs zonder die te moeten verpakken als een flauwe grap.’

De onderzoekers denken dat de digitalisering homohaters uit hun keurslijf heeft bevrijd. ‘Als je vroeger op straat homo’s belaagde, dacht je misschien dat jij de enige was die dat deed. Dankzij sociale media komen ze nu veel gemakkelijker gelijkgezinden tegen. Dat werkt drempelverlagend om ook op straat jezelf te zijn.’

Het onderzoek stipt één belangrijke tendens aan. ‘Homohaters beginnen hun zinnen steeds minder vaak met ‘Ik heb niks tegen homo’s, maar’. Dat was eigenlijk een soort coming-out. Homohaters ontkenden hun ware gevoelens uit angst voor de reacties en de verwachtingen van de samenleving. Ze hebben geleerd dat ze van de reacties geen angst moeten hebben.’

Toch is er volgens het onderzoek nog een lange weg te gaan. ‘Homohaters komen nog altijd mensen tegen die niet aanvaarden dat ze als niet-homohater zijn geboren en autonoom de keuze hebben gemaakt om zich homofoob te gedragen. Je zou ervan schrikken hoeveel mensen er niks van zeggen, maar liever hebben dat homohaat niet in hun gezicht gebeurt. Leef en laat leven.’

Wat de emancipatie van homohaters betekent voor LGBTQI+-personen is voer voor vervolgonderzoek.

Israël denkt eraan om niet deel te nemen aan het Eurovisiesongfestival. Aanleiding is de deelname van België. ‘Deelname betekent dat je onze activiteiten in Gaza normaliseert en goedkeurt. Dat is de consequentie. Wil je dat niet, dan blijf je thuis.’

‘De VRT zegt dat de deelname aan het Eurovisiesongfestival niet betekent dat ze onze activiteiten in Gaza normaliseert. Natuurlijk wel. Waarom doe je anders mee? Je kunt niet deelnemen aan Eurosong en tegelijkertijd in het midden laten of wat we doen in Gaza te pruimen valt. Zo werkt het niet.’

Voor Israël is het dus duidelijk: ‘Deelnemen is Israël steunen. Elke andere positie is ongelooflijk laf en hypocriet. Wat nog meer stoort, is dat onze deelname een politieke daad is en België zogezegd gewoon een liedje komt zingen. Sorry, maar hoe kun je zo zijn? Door aan het Eurovisiesongfestival mee te doen, neem je stelling in. Aanvaard de consequenties of blijf thuis.’

In Israël rijzen inmiddels stemmen om het Songfestival in 2027 te boycotten. ‘Deelname zal afhangen van de vraag of België bereid is de consequenties van zijn eigen daden te aanvaarden. Doet het dat niet, trekken we ons terug. Het zou hopeloos principeloos zijn om op hetzelfde podium te staan als België. Maar of onze afzegging een probleem zou oplossen?’

De VRT lijkt voet bij stuk te houden en laat weten dat de deelname van België aan Eurosong de deelname van België aan Eurosong niet normaliseert. ‘Die twee dingen staan los van elkaar.’

Minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt wil dat de Verenigde Naties beslissen dat een nieuwe wereldkaart de standaard wordt. Op die wereldkaart verdwijnt België. ‘Zo willen we aanzuigeffecten vermijden.’

‘Ik trek de juistheid van de huidige wereldkaart niet in twijfel’, aldus Van Bossuyt. ‘De juistheid is niet het hele verhaal. Er moet ook worden gekeken naar de mogelijke gevolgen van een correcte geografische voorstelling. Als België op een wereldkaart staat, weten mensen natuurlijk waar België ligt. De gevolgen daarvan zijn nauwelijks te overzien. Dat zorgt voor aanzuigeffecten.’

‘Wat ik nu schets, is een reële problematiek’, gaat Van Bossuyt verder. ‘Mensen zien België op de wereldkaart liggen, denken dat het een land is, gaan het googelen en voor je het weet gaan ze denken dat België een interessante bestemming is. Nee, daarom is het belangrijk om het probleem bij de bron aan te pakken: de wereldkaart.’

‘Door België weg te gummen op de wereldkaart vermijden we dat we onnodige ruchtbaarheid geven aan België’, aldus Van Bossuyt. ‘Als er een migrant vertelt dat hij België heeft ontdekt via de wereldkaart, dan breekt mijn hart. Al besef ik dat dit de mazen van het net niet helemaal sluit. Migranten kunnen nog altijd via buurlanden in ons land sukkelen. Daarom is het belangrijk dat heel Europa van de wereldkaart verdwijnt.’

Van Bossuyt ontkent dat ze zo zelf aan feitenvervalsing doet. ‘De wereldkaart is te lang misbruikt om een linkse migratieagenda door te drukken. Die cartografische indoctrinatie moet stoppen.’ Het probleem begint volgens haar al in het onderwijs. Daarom reist ze naar verschillende Afrikaanse landen om er eigen wereldkaarten uit te delen aan scholen. ‘Ik vraag de leerkrachten specifiek om op de wereldkaart aan te duiden waar België niet ligt. Zo kunnen we vermijden dat kinderen er op ideeën komen.’

Vanmiddag, 24 september 2126, is het zover. Dan gaat de grote toren van de kathedraal van Antwerpen na jaren van eindeloos discussiëren tegen de vlakte. Eigenaar Fernand Huts hoopt er tegen eind 2128 een grote belevings- en kantoortoren en een ondergrondse parkeergarage neer te poten.

Volgens urbanisten verliep de vergunningsprocedure ongewoon vlot. Dat er na 94 jaar een vergunning komt voor de afbraak van de kathedraaltoren is volgens hen te danken aan de lessen die zijn getrokken uit de in 2082 gefinaliseerde Oosterweelwerken.

Al werd eigenaar Fernand Huts toch wat ongeduldig: ‘Ik leef ook niet eeuwig. Ik snap dat verandering met een beetje protest gepaard gaat, maar het is niet dat de kathedraal verdwijnt hé. Voor wie aanziet men mij? Vanzelfsprekend blijft de kathedraal behouden, maar dan zonder die storende verticale middeleeuwse uitloper die onvoldoende rendement per vierkante meter genereert en om de haverklap moet worden gerenoveerd.’

De onvrede over de plannen was op een gegeven moment bijzonder groot en breed gedragen. In die mate zelfs dat in 2102 bij een vreedzame betoging om de kathedraaltoren te behouden de ordediensten weigerden het waterkanon in te zetten. Huts vertelt hoe hij iedereen toch kon overtuigen: ‘Door maximaal rekening te houden met de typische lokale tradities en het karakteristieke bouwerfgoed in de omgeving. Concreet: een ondergrondse parkeergarage onder de kathedraal beloven.’

‘Iedereen wist dat er iets met de toren moest gebeuren’, gaat Huts verder. ‘Die plek heeft zo veel potentieel. Het zou dus zonde zijn om geen kantoortoren van 50 meter hoog neer te poten met een belevingscentrum, een polyvalente netwerkruimte, coworking spaces, flexplekken met door AI-gegenereerde neogotische muren en een museum voor verdwenen musea en monumenten in Antwerpen.’

Antwerps burgemeester Maximus kijkt verwachtingsvol vooruit. ‘Het wordt geen kale plek in het uitzicht, maar het past perfect in het streefdoel om de skyline te ontharden’, aldus ‘de kat met negen levens’, de bijnaam van Maximus omdat hij maar dertig jaar nodig had om succesvolle politieke comeback te maken, nadat hij opperde om het standbeeld van Bart De Wever op de Groenplaats te vervangen door dat van Rubens, dat er tot 2029 stond. ‘Hoe Huts ons definitief overtuigde? Hij beloofde geen bomen te willen planten.’

Is AI werkelijk zo intelligent als wordt voorgesteld? Het is eerlijk gezegd maar de vraag. AI blijkt immers niet in staat om uit de handen te blijven van politici.

Wat kan AI niet? Wat het alvast wel kan: LinkedInposts schrijven en binnenkort ook de mensheid uitroeien. De mogelijkheden lijken dus schier eindeloos. Toch worden de verwachtingen omtrent AI door sommige experts nu getemperd. ‘Een echt intelligent systeem moet zelfstandig kunnen inschatten dat het beter afstand houdt van politici. We kunnen niet anders dan vaststellen dat dit voorlopig niet tot de mogelijkheden behoort.’

De experts vinden niet dat deze verwachting AI op de proef stelt. ‘De vragen die politici aan AI stellen zijn best herkenbaar. ‘De oppositie heeft een ambetante vraag en over een halfuur is het commissie. Kun je even een antwoord formuleren?’ Wie gaat dat vragen, denk je? Of wie anders dan een politicus geeft de opdrachten ‘Ik ben een speech vergeten te schrijven, schrijf een speech en citeer types als Einstein’ of ‘Ik zoek tien miljard voor een begroting, kun je asap even helpen? Graag de grote vermogens ontzien, voor de rest maakt het niet zo veel uit.’

Experts geven toe dat niet elke vraag even gemakkelijk te herleiden valt naar politici. ‘Het wordt al moeilijker als AI de vraag krijgt ‘Ik zit straks in De Afspraak tegenover een wetenschapper, dus iemand die iets afweet van de dingen waarover hij spreekt, en we gaan debatteren over zijn specialiteit, maar ik heb een andere mening. Kun je wat studies geven die ik kan citeren die me goed uitkomen? Je moet niet op de methodologie letten.’ Die vraag kan inderdaad evengoed van een econoom komen.’

Jongeren met een universitair diploma vinden steeds moeilijker werk. ‘Toch blijft zo’n diploma duidelijke voordelen opleveren’, benadrukt Stijn Baert. ‘Dankzij hun opleiding zijn ze namelijk veel beter dan andere jongeren in staat om uit te leggen waarom ze geen job hebben.’

‘Het belang van een universitair diploma is nog altijd bijzonder hoog’, vertelt Vlaanderens enige arbeidsmarktexpert Stijn Baert. ‘Het is de beste voorspeller of een jongere kan verklaren waarom hij geen job vindt. Veel mensen onderschatten hoe moeilijk het is om uit te drukken waarom je al acht maanden thuiszit en geen reacties krijgt op je sollicitatiebrieven. Dat vereist toch een zekere intellectuele onderbouw.’

‘Vroeger moest je als werkloze op kerstfeestjes horen dat je altijd werk vindt als je wilt werken’, aldus Baert. ‘Nu kunnen veel meer jongeren in moeilijk te begrijpen volzinnen beargumenteren dat hun werkloosheid het resultaat is van economische conjuncturen, mismatchen op de arbeidsmarkt en diploma-inflatie. Vroeger dachten jongeren dat het dom toeval was dat ze geen werk hadden. Nu kunnen ze vanuit een filosofische, sociologische of zelfs historisch-literaire en multidisciplinaire invalshoek verklaren waarom ze geen toekomst hebben op de arbeidsmarkt.’

Hij raadt de universiteiten wel aan om hun curricula beter af te stemmen op de wijzigende arbeidsmarkt. Die hebben het signaal begrepen en willen studenten vanaf volgend academiejaar nog beter klaarstomen voor het moment dat ze na hun afstuderen geen werk vinden. Voor Baert speelt AI daarin een cruciale rol: ‘Universiteiten moeten jongeren leren hoe ze AI kunnen gebruiken om te begrijpen hoe ze door AI overbodig worden.’