The Vremde Mirror

Je maakt een idyllisch wandelingetje op het perron van spoor 4 en plots verstoort een trein de rust door naast je te komen rijden. Je versnelt je looppas, kijkt verschrikt over je schouders, maar de trein is sneller, zo snel dat hij besluit om ietwat te vertragen. Uit paniek stop je met wandelen. En wat doet de trein? Die houdt halt en opent zijn deuren.

De situatie is herkenbaar voor velen. Treinen die een station binnendenderen, zich in dezelfde richting bewegen als de wandelaars daar en tot stilstand komen op het moment dat die dit spelletje beu zijn. Een absurd beeld.

Slachtoffer Nadine (52) is twee weken werkonbekwaam. ‘Een man die de Metro leest om de journalistiek of een levensmoeë conducteur zonder zelfmoordneigingen, dat wel. Maar op een treinperron denk je niet meteen aan een confrontatie met een meerijdende trein. Zijn we dan nergens nog veilig?’

Een onbekende reiziger zag de geopende deuren als uitnodiging om in te stappen. Er is nog niet vernomen of er nog iets van hem is vernomen.

De NMBS excuseert zich voor het gênante ongemak. ‘Het is onduidelijk wat zo’n trein bezielt. We worden geconfronteerd met technische problemen van velerlei aard, treinen in beweging zijn gelukkig eerder zeldzaam. We beloven dat dit ook zo blijft.’

Wie is er anno 2016 nog christen, moslim of een aanhanger van het pastafarisme? Voor de meeste Vlamingen is hetgeen op Facebook staat de belangrijkste geloofsovertuiging.

‘Ik las het op Facebook.’ Dan houdt elke discussie op. Bedenk ook maar eens een even ijzersterk argument. Het merendeel van de Vlamingen wendt zich nu ook tot Facebook om een oordeel te vellen over belangrijke maatschappelijke, levensbeschouwelijke en ethische kwesties. 

‘Dankzij de waaier aan opinies op Facebook weet ik wat ik op mijn werk moet zeggen om populair te blijven,’ geeft Bart (45) uit Antwerpen toe. 

‘Dat je door een statusupdate te kopiëren en te plakken je ware vrienden ontdekt, klinkt geloofwaardiger dan een man met een lange baard die water in wijn verandert. Logisch dus dat mensen de dingen die ze op Facebook lezen echt gaan geloven. Bovendien is het moeilijk in God te geloven als je goed leeft en den Antwerp jaar na jaar geen kampioen speelt,’ verklaart kerkjurist Rik Torfs.

Jeffrey (34) liket en deelt zeven keer per dag met zijn gezicht naar Californië. ‘Ik doe ook mee aan Dagen Zonder Vlees. Een periode van boetedoening en inkeer. Iedereen is maar met zichzelf bezig. Van elke hap die ik neem, post ik dan minstens vier foto’s op Facebook.’

Deze realiteit noopt Lieven Boeve, topman van het katholieke onderwijs, ertoe scholen aan te spreken. ‘Bied leerlingen die tijdens de les godsdienst op Facebook zitten gratis wifi aan in plaats van ze te berispen.’

Wie nu hip wil zijn, gooit zijn zonnepanelen rechtstreeks op de barbecuekolen. Enkele minuten tot een kwartier zeer extreme warmte geeft de zonnepanelen een uniek, krokant korstje.

Barbecueën zoals het vroeger was.

We staan er te weinig bij stil, maar we barbecueën al heel ons leven verkeerd. In plaats van de zonnepanelen op de traditionele wijze te verhitten, zouden we ze voor smaak en textuur tussen de gloeiende kolen moeten leggen. De siliciumaroma’s komen zo pas echt tot hun recht.

Ria (49) gooit al jaren zonnepanelen op de barbecue. ‘Wat begon als een banale verstrooidheid, is intussen uitgegroeid tot een mooie traditie. In de ochtendgloren jagen we in de vrije natuur op zonnepanelen, in de namiddag barbecueën we die. Culinaire eenvoud van bij ons.’

Geef haar maar eens ongelijk. Weinig dat bij zomerweer zo smaakt als een knapperig stukje zonnepaneel. Een delicatesse. Toch trekken experts aan de alarmbel. De nieuwste trend om zonnepanelen te barbecueën is bepaald schadelijk voor de gezondheid: ‘Hoe beter iets smaakt, des te kankerverwekkender het is.’

Vlaams minister van Energie Bart Tommelein snapt de ongerustheid niet. ‘Mmm, zeer lekker en delicieus. Zo krokant. Zo zie je maar hoe veelzijdig zonnepaneel kan zijn. De investering meer dan waard. Mmm, heerlijk. Is er nog?’

Nadat Peggy en Ludo Van den Bergh – De Wulf op Facebook alle vreemdelingen de pijnlijkste dood toewensten, sprak de drieëndertigjarige Klaas ze daarop aan. ‘Wat een harteloze beul. Heeft hij dan werkelijk geen greintje inlevingsvermogen?’

Het is een probleem dat al langer bestaat. Racisten die zich horen te verantwoorden, zich belemmerd voelen om te zijn wie ze zijn, zich gestigmatiseerd voelen, ja zelfs het slachtoffer zijn van pure willekeur.

‘Als je al scheef bekeken wordt voor een cassante oproep om moskeeën in brand te steken. Als je xenofobie al niet meer mag verwarren met islamkritiek. Als je de schuld van al je problemen niet kan verhalen op ganse bevolkingsgroepen, wat kan er dan nog wel?’ Peggy en Ludo vragen het zich in alle eerlijkheid af.

Het is in de geschiedenis nog al gebeurd dat racisten op muren van onbegrip stuiten. ‘Dit moet stoppen, elk incident is er één te veel.’ Vlaams minister van Inburgering en Gelijke Kansen Liesbeth Homans (N-VA) wil de problematiek stevig aanpakken. ‘In een warme en open samenleving kan iedereen racist zijn waar en hoe hij maar wil. Als je hiervoor in het Vlaanderen anno 2016 geen begrip kunt opbrengen, kun je maar beter ophoepelen.’

‘Mensen uitsluiten op basis van hun racisme is niet alleen zielig en de laagst denkbare praktijk, het ontwricht ook een maatschappij,’ stellen Peggy en Ludo. ‘Stop de haat. De meeste steun krijgen we uit politieke hoek. Dat doet deugd.’

Ruben (7) beleefde een eerste communie in mineur. Nadat tante Rani maar niet wilde afzeggen voor zijn communiefeest, heeft hij zich rechtstreeks weten te kwalificeren voor de hel. De balsturige ketter bewaarde zijn hostie voor thuis.

Met een handige schijnbeweging vlak voor de neus van meneer pastoor wist Ruben de hostie in zijn zak te smokkelen. Zijn ouders koesterden geen argwaan tot ze thuis de akelige ontdekking deden.

‘Het is geen complete verrassing,’ bekent papa Axel (36). ‘We vreesden al langer dat zijn obsessie om alles uit plastic te verzamelen tot grotere drama’s zou leiden dan de verminking van mama’s borsten.’

Zus Amélie (1,5) roept op tot clementie. ‘Mijn broer heeft een misstap begaan, maar het blijft wel mijn broer. En zijn we niet allemaal jong geweest? Iedereen heeft recht op een tweede kans. Wielrenners, dan mijn broer ook.’

Mama Saskia (35) is onverbiddelijk. ‘We hebben hem opgesloten in onze vochtige, donkere tuberculosekelder. Wie weet welke toxische dampen een brandstapel verspreidt. Je kan nooit voorzichtig genoeg zijn.’

Toch koestert Ruben aldus blijkt uit zijn laatste woorden nog een sprankeltje hoop. ‘Als ik voor mijn dood stop met geloven, kan ik mijn lot nog afwenden. Laten we bidden.’

Leerkrachten trekken aan de alarmbel. Leerlingen leren steeds vaker spiekbriefjes op voorhand van buiten om de pakkans te verkleinen. ‘Tegen deze vorm van fraude staan we machteloos. We eisen concrete maatregelen.’

‘Frauderen tijdens het spieken. Dat bestond in onze tijd nog niet,’ klaagt meester René (59). ‘Het is onmogelijk om jongeren nog te betrappen op spiekgedrag. Ik verdenk bepaalde leerlingen er al langer van te studeren. Roep ik ze op het matje. ‘Nee meester, wij weten dat gewoon,’ krijg je dan te horen. Dan houdt het op natuurlijk.’

Vlaams minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V) begrijpt de verzuchtingen van de leraren. ‘Ik roep leerlingen op om het spel fair te spelen. Spiekbriefjes van buiten leren om ze niet te hoeven gebruiken is de boel bedotten. Eerlijk duurt het langst.’

Dat beseft ook Marie (11). ‘Het valt niet goed te praten. Maar een spiekbriefje kan nat worden, je speelt het gemakkelijk kwijt en van je hand met inkt te bekladden, krijg je terminale kanker. Iets uit het hoofd leren is dan vaak het enige alternatief.’

Elias (14) weet nog goed wanneer hij gezwicht is. ‘Twee jaar geleden. Ik ben ermee begonnen toen ik mijn buurman tijdens een test Nederlands alles uit het hoofd op zijn blad zag noteren. Ik had niet geleerd, hij had 20/20, ik ook.’

Marie en Elias zijn fictieve namen om de privacy van het kind te beschermen.

Machteld (51) is een echt gezelligheidsdier. Droomt ze niet van een knus diner met Sven Ornelis, dan wel zoekt ze anno 2016 met Sven Ornelis naar parkeerplaatsen in stadscentra op spuugafstand van restaurants of decodeert ze columns van Sven Ornelis. Met andere woorden bizar dat ze niet eerder voor Open VLD koos.

Machteld omschrijft zichzelf als volgt. ‘Ik hou van bestuurlijke gezelligheid, heb twee honden en ben op zoek naar duurzame vriendschappen voor de rest van de maandagvoormiddag.’

‘Dan is ze bij onze hobbyclub aan het juiste adres,’ kwekt voorzitster Gwendolyn Rutten die een doorsnee week schetst. ‘Om de week goed in te zetten beginnen we die met een interne afrekening. Dinsdag laten we een fijne collega een controversieel standpunt verkondigen, we steunen die door dik en dun, wat even op de tanden bijten is. Maar dat is nodig om woensdag die dierbare collega boink te laten vallen en zonder schaamte het populairdere tegengestelde standpunt in te nemen. Voor de groepssfeer beslechten we donderdag een eeuwenoude vete alvorens vrijdag een slangenkuil te bezoeken; geen paniek: er is een ruime parking voorzien aan onze lokalen. Zaterdag plegen we naar aloude traditie een karaktermoord en op zondag mag het al eens minder ernstig, dan spelen we mes-in-ruggetje. En dit is niet alles: in het midden van elke bijeenkomst laten we iemand onder druk uit eigen beweging opstappen. Supertof allemaal.’

Ondanks het gevarieerde programma houden velen het niet lang uit bij Open VLD. ‘Het is geen vrijblijvend engagement,’ beseft Machteld. ‘Maar het moet te combineren zijn met het uitbaten van een biomassacentrale.’

Volgens uitzendkantoor Randstad vinden werknemers een kutsfeer op de werkvloer steeds belangrijker. Zo ook Patricia (32): ‘Een gezamenlijke verantwoordelijkheid.’

‘Een bedrijf met een stabiele kutsfeer heeft altijd een streepje voor, werkgevers die zich aantrekkelijk presenteren vallen onherroepelijk af.’

Dat wil niet zeggen dat Patricia alle verantwoordelijkheid van zich afschuift. ‘We moeten allemaal ons steentje bijdragen. Daarom ga ik altijd met de trein naar het werk. Die bezorgt je onmiddellijk een humeur op maat.’

Een doorsnee werkdag van Patricia ziet er als volgt uit: om 08u50 komt ze twintig minuten te laat aan door een lama op de sporen, direct gooit ze een bommetje over de vluchtelingen of de erfenis van paars, op vrijdag nodigt ze een gastspreker uit (gisteren: Rudy De Leeuw), om 10u00 opent ze een pak rijstwafels (niet dat ze die graag eet, maar het kan hier alleen maar een hel worden als we allen onze stinkende best doen, redeneert ze), om 11u00 schoffeert ze enkele collega’s om hun vadsigheid, hierna volgt al snel de lunch die een ideaal platform is om achterklap te verspreiden, wat zich in de namiddag ontspint in een gezellig en dynamisch groepsconflict. Om 17u00 is iedereen blij dat ie naar huis kan.

Voorts heeft ze het ook niet met een vlotte bereikbaarheid van het werk, een mooie verloning en een empathische baas. ‘Dat werkt een gemoedelijke sfeer in de hand. We zouden nog vergeten dat we hier allemaal tegen ons goesting zitten.’

Patricia heeft niets met manisch vrolijke collega’s die er nooit de pest in hebben, altijd goedgeluimd zijn en met complimentjes strooien. ‘Er zijn er altijd die de boel moeten verzieken. Nefast voor de sfeer op de werkvloer.’

Wordt het niet eens tijd dat de mensen solidair zijn met politici? De vakbonden vinden in ieder geval van wel. In plaats van de pensioenleeftijd naar 67 op te trekken, bepleiten zij dat iedereen gewoon op 41 jaar met pensioen kan.

‘Het is altijd het kleine parlementslid in de Wetstraat dat de dupe is,’ klaagt Rudy De Leeuw (ABVV) aan. ‘Ze mogen geen bezoldigde nevenfuncties verzwijgen om hun hongerloontje aan te vullen, dan klaagt men weer over een gratis tienrittenkaart in eerste klas, nu zouden ze op 67 in plaats van op 41 jaar op pensioen moeten.’

‘Hardvochtig, kil en asociaal,’ zo noemt De Leeuw de maatschappij. ‘Naar de oorzaak waarom nu juist parlementsleden de boeman zijn is het raden. Een beetje meer empathie graag.’

Voor De Leeuw is het duidelijk. ‘Laat het volk zich aanpassen aan de politici, in plaats van altijd andersom. Populisme ten top. De pensioenleeftijd voor politici moet niet omhoog, die voor burgers omlaag. Die werken momenteel boven hun stand. Maar als je die perfide ongelijkheid aankaart, word je verketterd.’

De Leeuw roept op tot harde acties als Jan met de pet niet snel inbindt. Peter De Roover (N-VA) is alvast bereid om te staken. ‘Op de vakbonden kan je gelukkig altijd rekenen. Investeren in straaljagers, maar onder het mom van besparingen en de onbetaalbaarheid van de pensioenen parlementsleden langer doen werken. Een hypocriet, meedogenloos en gevaarlijk discours.’